The power of Christ compels you! Wie ooit een griezelfilm over een exorcisme heeft gezien, weet precies wat er tijdens zo’n duiveluitdrijving gebeurt. Maar dat beeld klopt niet, zegt cultuurhistoricus Kristof Smeyers. Meestal gaat het er bij een exorcisme, vroeger én nu, heel anders aan toe.
Er is een kronkelend lichaam. Waarschijnlijk van een vrouw. De ledematen krommen zich in onnatuurlijke hoeken. Ze kraken. De huid kleurt gifgroen. Er is donder. Bliksem. Een kruis aan de muur. Het draait zichzelf ondersteboven. Er is een priester. Zijn bezwete lippen dreunen een Bijbelvers op. Opnieuw en opnieuw. Er is de heftige stank van pus en pis. Er zijn kaarsen die opvlammen en kaarsen die uitdoven. De lampen springen kapot. De ramen barsten. Het vrouwenlichaam huilt. Schreeuwt. Krijst. Er is pijn en paniek. En er is altijd een duivel.
Bij het woord exorcisme zien veel mensen een scène zoals deze voor zich. Maar volgens de Belgische cultuurhistoricus Kristof Smeyers verliepen de meeste uitdrijvingen waarschijnlijk heel anders. Strikt genomen is een exorcisme ‘simpelweg’ een rituele duiveluitdrijving waarbij wordt vertrouwd op de naam van God – en waarbij dus niet per se allerlei tamtam of geweld komt kijken. In zijn nieuwe boek Uitdrijven: Een beknopte geschiedenis van het exorcisme beschrijft Smeyers het verleden én het heden van dit mysterieuze fenomeen. Want er zijn blijkbaar nog altijd duivels om weg te jagen.
“De duivel kwam als vanzelf op mijn pad”, begint Smeyers lachend. “Ik werk als historicus aan de KU Leuven. Daar hou ik me bezig met, laat ons zeggen, vreemde fenomenen in de recente geschiedenis. Het gaat daarbij vaak over zaken in de katholieke sfeer, zoals Mariaverschijningen of stigmata (rode vlekken of wonden die overeenkomen met de wonden van Jezus bij de kruisiging – red.). Maar soms ook over zaken daarbuiten, zoals ufowaarnemingen of paranormale verschijnselen. Tijdens mijn onderzoek merkte ik dat duivels en duiveluitdrijvingen hierbij steeds opnieuw ter sprake kwamen. Het kon haast niet anders: op een gegeven moment moest ik er wel dieper induiken.”
Dit is het begin van het interview met Kristof Smeyers. Het hele artikel lees je in KIJK editie 4 van 2026.
Bestel KIJK editie 4 van 2026 in onze webshop, met gratis verzending binnen Nederland.
Tekst: Rik Peters
Beeld: An Clapdorp