Bacteriën en schimmels die astronauten onbewust naar de maan brengen, kunnen daar mogelijk overleven, zo blijkt uit een nieuwe studie.
Op onze huid en in ons lichaam leven talloze bacteriën en schimmels. Wanneer een astronaut naar de maan gaat, is het vrijwel onvermijdelijk dat enkele van die microben op het maanoppervlak terechtkomen. Zulke besmettingen kunnen wetenschappelijke experimenten beïnvloeden. Tijdens een volgende missie kunnen ze bijvoorbeeld worden aangezien als bewijs voor leven op de maan.
De maanlandingen van het Amerikaanse Apollo-programma vonden allemaal plaats rond de evenaar. Microben die toen eventueel op de maan terecht zijn gekomen, hebben dat zeer waarschijnlijk niet overleefd. In deze regio is het overdag erg heet (soms wel meer dan 120 graden Celsius) en is er geen water. Bovendien ontvangt dit gebied enorm veel schadelijke uv-straling van de zon, de belangrijkste microbenkiller.
De landingen van NASA’s nieuwe Artemis-programma zullen plaatsvinden op de zuidpool van de maan, waar de omstandigheden anders zijn. Wetenschappers van onder andere de NASA schrijven nu in het vakblad Science dat microben daar mogelijk wel kunnen overleven.
Lees ook:
Minder uv-straling
De temperatuur op de zuidpool is lager dan rond de evenaar, zeker in de schaduw van bijvoorbeeld een berg of krater. In sommige gebieden stijgt de temperatuur niet boven de 50 graden. En omdat de zon op de zuidpool heel laag aan de horizon staat, kunnen zelfs kleine heuvels of kraters al flinke schaduwen werpen.
Nog belangrijker: die schaduwgebieden ontvangen ook veel minder schadelijke uv-straling. De wetenschappers vroegen zich daarom af of microben in zulke ‘beschermde’ gebieden op de zuidpool misschien wel zouden kunnen overleven.
Extreme winterslaap
Om dat te onderzoeken, keken ze naar drie verschillende bacteriesoorten en twee schimmelsoorten. Deze microben zullen ongetwijfeld door astronauten worden meegenomen; ze zijn bijvoorbeeld ook te vinden in het internationale ruimtestation ISS.
Eerdere studies hebben al onderzocht hoe goed deze microben kunnen overleven wanneer ze worden blootgesteld aan droogte, hitte en uv-straling. Op basis van deze gegevens en een nieuwe analyse van het maanlandschap, de temperatuur en de hoeveelheid uv-straling op de zuidpool, stellen de onderzoekers nu dat deze microben in schaduwrijke gebieden mogelijk een aanzienlijke tijd kunnen overleven.
Dat betekent overigens niet dat ze er zullen floreren. Waarschijnlijk kunnen ze alleen tijdelijk overleven in een cryptobiotische toestand, een soort extreme winterslaap. Het grootste obstakel voor groei en voortplanting is het gebrek aan vloeibaar water. (Er is waterijs op de zuidpool, maar dat kunnen microben niet als waterbron gebruiken.)
Ook dode microben beïnvloeden metingen
Maar bacteriën en schimmels hoeven niet te groeien of overleven om wetenschappelijke metingen te verstoren. Ook als ze doodgaan, laten ze organische moleculen achter. Het kan dan tijdens een latere missie lastig zijn om vast te stellen of die moleculen van nature voorkomen op de maan, of dat die zijn meegenomen vanaf de aarde.
De resultaten van deze studie zijn volgens de onderzoekers belangrijk om mee te nemen in de planning van toekomstige maanlandingen. Momenteel staat de eerstvolgende bemenste maanlanding gepland voor het begin van 2028, tijdens de Artemis IV-missie.
Bron: Science