Sterrenkundigen hebben een wel heel vreemd nieuw hemellichaam ontdekt: een zwart gat met sterallures.
Met de James Webb Space Telescope bestudeerden onderzoekers van onder andere het Massachusetts Institute of Technology een fel rood stipje. Het blijkt een combinatie te zijn van een ster en een zwart gat, een zwartegatster.
De rode stip lijkt op een ster, maar dan wel een ster die zo groot is als ons hele zonnestelsel. Daarnaast blaast het hemellichaam honderd miljard keer zo veel energie het universum in als sterren normaal gesproken doen. De meest logische verklaring, zo schrijven de sterrenkundigen in Nature, is dat het een mix is tussen een ster en een zwart gat.
De zwartegatster is relatief nieuw voor de wetenschap, maar het is een heel oud verschijnsel. De rode stip stamt uit de jonge jaren van het universum, toen het heelal zo’n 660 miljoen jaar oud was. Intussen is het universum ongeveer 13,8 miljard jaar oud.
Lees ook:
- Eindelijk een verklaring gevonden voor deze mysterieuze rode stippen in het heelal?
- Een zwart gat viel in een ster – en at zich vervolgens weer een weg naar buiten
Stralend zwart gat
De sterrenkundigen verwachten dat de zwartegatster bestaat uit een enorm dichte gaswolk. Maar waar sterren gewoonlijk stralen dankzij kernfusie, zit er in het binnenste van deze ster een zwart gat.
Het zwarte gat binnenin de ster heeft een massa die 100.000 keer zo groot is als de massa van de zon. Door de gigantische gaswolk die er omheen zit, krijgt de combinatie de uitstraling van een ster.
Op andere plaatjes van het heel vroege universum duiken vergelijkbare rode stippen op, zogenoemde little red dots. Sterker, ze staan op elke afbeelding van het heel oude heelal, zo schrijven de wetenschappers. Tot voor kort was onbekend wat voor objecten het zijn. De zwartegatster zou een mooie verklaring zijn.
Felle stip
Oorspronkelijk waren de sterrenkundigen niet op zoek naar zwartegatsterren. Ze wisten niet eens dat ze bestonden. De astronomen bestudeerden heel vroege sterrenstelsels toen hun oog op een extreem felle rode stip viel. Daarop besloten ze om dit hemellichaam nader te bekijken.
In het lichtspectrum van de felle ster bleek licht van korte golflengtes te ontbreken. Dat verschijnsel komt vaker voor bij sterren, maar niet zo extreem als bij deze. Het was een aanwijzing dat de astronomen naar iets nieuws keken.
Normaal gesproken duidt een rode kleur op stof, maar in het lichtspectrum zagen de sterrenkundigen alleen waterstof en helium. Ze wilden weten hoe de ontdekking toch een rode kleur kan krijgen. Dat blijkt mogelijk als een supersterke energiebron omgeven is met een heel dichte wolk van waterstof en helium. Ook de rode stippen op andere afbeeldingen van het heel jonge universum zijn zwartegatsterren, verwachten de onderzoekers.
Over het bestaan van zwartegatsterren wordt overigens al jaren gespeculeerd. Ook de theorie dat de mysterieuze little red dots zwartegatsterren zijn, is niet nieuw. Deze studie geeft wel extra aanwijzingen dat zulke objecten bestaan, hoewel definitief bewijs nog steeds ontbreekt. Het zwarte gat in de dichte gaswolk is bijvoorbeeld nog niet rechtstreeks geobserveerd.
Beeld: Jose-Luis Olivares, MIT