Roman Space Telescope: ‘de resultaten van deze nieuwe ruimtetelescoop zullen leiden tot een Nobelprijs’

Op 30 augustus moet het gebeuren: de Nancy Grace Roman Space Telescope wordt dan in de lucht geschoten. Wat zal deze telescoop tijdens zijn vijf jaar durende missie bestuderen? En waarom?

Wacht even – wéér een nieuwe ruimtetelescoop? De James Webb Space Telescope is nog geen vijf jaar geleden gelanceerd, en de Hubble Space Telescope doet het toch ook nog steeds? Klopt, maar de Nancy Grace Roman Space Telescope, die de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA deze zomer lanceert, werkt op een compleet andere manier en heeft een aantal unieke eigenschappen. Daardoor kunnen sterrenkundigen er onderzoek mee doen dat met Hubble of Webb niet mogelijk is.

Roman moet de komende vijf jaar een groot deel van het heelal met ongekende precisie in kaart brengen. Metingen aan miljarden verre sterrenstelsels zullen nieuw licht werpen op de levensloop van het heelal en op de eigenschappen van donkere materie en donkere energie. Daarnaast gaat Roman naar verwachting zo’n honderdduizend nieuwe planeten bij andere sterren ontdekken. “Ik verwacht dat de resultaten tot een Nobelprijs zullen leiden”, zegt Kristen McQuinn van het Space Telescope Science Institute in Baltimore. Zij staat aan het hoofd van de nieuwe missie.

Lees ook:

Roman gooit de deur wijd open

De eerste ideeën voor de ruimtetelescoop dateren uit 2010. Toen werd er nog gedacht aan een vrij klein instrument, met een spiegel van 1,3 meter in diameter. Maar twee jaar later veranderde alles, vertelt projectwetenschapper Jeffrey Kruk van NASA’s Goddard Space Flight Center bij Washington. “We kregen een gratis spiegel van 2,4 meter in middellijn aangeboden door het Amerikaanse National Reconnaissance Office (de bouwer van grote spionagesatellieten – red.). Dit maakte de telescoop veel gevoeliger.” Hubble heeft ook een spiegel van 2,4 meter, dus Roman zal straks evenveel lichtzwakke objecten kunnen zien als deze telescoop, en hij ziet even scherp.

Er is echter een heel belangrijk verschil: de Roman-telescoop beschikt over een veel en veel groter beeldveld – maar liefst anderhalf keer zo groot als het schijnbare oppervlak van de volle maan. “Bij Hubble en Webb is het alsof we het heelal bekijken door een klein sleutelgat”, zegt McQuinn. “In plaats daarvan gooit Roman de deur wijd open, zodat we een groot deel van de kamer in één keer te zien krijgen.” Het betekent ook dat de nieuwe telescoop veel efficiënter is dan Hubble, zegt ze. “Waar Hubble duizend jaar over zou doen, dat neemt Roman in tien maanden waar.”

Dit is het begin van het artikel over de Roman Space Telescope. Het hele verhaal lees je in KIJK editie 9 van 2026.