12 januari 2026 09:00
Om je werkweek goed te starten, elke maandag een tof wetenschappelijk of technisch beeld op onze site. Deze keer: Keplers supernova.
In 1604 verscheen er plotseling een ‘ster’ aan de hemel die zo helder was dat hij zelfs overdag met het blote oog zichtbaar was. De Duitse astronoom Johannes Kepler bestudeerde dit verschijnsel maandenlang. Tegenwoordig weten astronomen dat het licht afkomstig was van een supernova: de explosieve dood van een ster. Keplers waarnemingen leverden een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van de moderne astronomie. De explosie kreeg later de naam Keplers supernova.
Lees ook:
Inmiddels weten astronomen zelfs dat het gaat om een witte dwergster die explodeerde toen hij een kritische massa overschreed. Dat gebeurde nadat hij materiaal van een kompaanster had aangetrokken of was samengesmolten met een andere witte dwerg. Dit soort supernova’s staan bekend als Type Ia, en wetenschappers gebruiken deze om de uitdijing van het heelal te meten.
De restanten van een supernova zenden vaak veel röntgenstraling uit omdat het materiaal door de explosie tot miljoenen graden is verhit. De overblijfselen van Keplers supernova bevinden zich in het Melkwegstelsel, op ongeveer 17.000 lichtjaar van de aarde. De ruimtetelescoop Chandra, die röntgenstraling meet, kan er daardoor gedetailleerde beelden maken.
Chandra heeft dat nu al vijf keer gedaan: in 2000, 2004, 2006, 2014 en 2025. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft die gegevens nu samengevoegd in één video (zie hieronder).
De onderzoekers gebruiken deze video om aan te tonen dat de snelste delen van de supernovarestant met ongeveer 22,2 miljoen kilometer per uur (zo’n 2 procent van de lichtsnelheid) naar de onderkant van het beeld bewegen. De traagste delen bewegen juist richting de bovenkant van het beeld, met grofweg 6,4 miljoen kilometer per uur.
Dit grote snelheidsverschil ontstaat doordat het gas waar de restanten zich aan de bovenkant van het beeld doorheen bewegen veel compacter is dan het gas aan de onderkant. Dit geeft de onderzoekers informatie over de omgeving waarin deze ster is geëxplodeerd.
“Supernova-explosies en de elementen die ze de ruimte in slingeren, zijn een voedingsbron voor nieuwe sterren en planeten”, zegt Brian Williams, een van de betrokken NASA-onderzoekers. “Als we precies begrijpen hoe ze zich gedragen, kunnen we onze kosmische geschiedenis beter begrijpen.”
Bron: NASA
Beeld: NASA
Duik in de wereld van wetenschap, technologie en ruimtevaart met KIJK! Ontdek de meest fascinerende achtergronden, baanbrekende ontwikkelingen en de spannendste verhalen uit de ruimte.
Wil jij niets missen én profiteren van een scherpe aanbieding? Word nu lid van KIJK en lees meer voor minder!
