Met sommige koalapopulaties is iets bijzonders aan de hand: ondanks dat ze in het verleden bijna uitgestorven waren, laten ze inmiddels een toenemende genetische diversiteit zien. Veel meer dan je evolutionair gezien zou verwachten.
Het klinkt logisch: als een populatie flink krimpt, dan neemt de genetische diversiteit af en inteelt juist toe. Is de genenpoel eenmaal genetisch arm, dan is de kans groot dat de populatie definitief uitsterft. Maar uit nieuw onderzoek blijkt dat die redenatie in het geval van koala’s te eenvoudig is. Koalapopulaties die in het verleden een flinke krimp hadden doorgemaakt, en dus genetisch arm waren, zijn begonnen aan te sterken. Hoe kan dat? En hoe helpt deze kennis wetenschappers met de bescherming van dit buideldier?
Lees ook:
- Koala’s leven in bomen – maar ze sterven op de grond
- Opvallend: koala’s zijn eenlingen, maar bioloog filmt toch drie knuffelende mannetjes
Zuidelijke en noordelijke koala’s
De koalapopulaties worden in heel Australië op verschillende manieren beheerd, waardoor ze genetisch gezien van elkaar afwijken. In het noorden van Australië kenen de koalapopulaties een grotere genetische diversiteit, terwijl de groepen in de zuidoostelijke provincie Victoria niet lang geleden een zogeheten populatieflessenhals meemaakten.
Een populatieflessenhals houdt in dat een populatie in korte tijd drastisch is gekrompen – bijvoorbeeld door grote bosbranden – en daarna snel is gaan groeien. Door die eerdere krimp heerste lange tijd het idee dat de Victoriaanse koala’s een genetisch nadeel moesten hebben, maar nieuw Australisch onderzoek stelt die aanname ter discussie.
Voor het onderzoek analyseerden de wetenschappers het DNA van 418 koala’s uit 27 verschillende populaties in de provincies Queensland, New South Wales en Victoria. Op die manier konden ze hun genetische geschiedenis en vroegere grootte achterhalen.
“Opvallend genoeg lieten juist de populaties die een populatieflessenhals hadden doorgemaakt een grote populatiegroei zien”, vertelt Collin Ahrens van onderzoeksinstituut Cesar Australia. “Die groei resulteert in een opeenstapeling van nieuwe mutaties en meer genetische combinaties.”
Dat betekent niet dat een populatiekrimp en bijkomende genetische verarming ongevaarlijk zijn, maar volgens de onderzoekers hoeft het ook geen evolutionair doodlopend pad te zijn, zoals nog vaak wordt gedacht.
Herschikking van genen
Dat de koala’s in het zuiden genetisch herstel laten zien sinds hun snelle groei, komt onder meer door wat de onderzoekers recombinatie noemen: de natuurlijke herschikking van genen die plaatsvindt tijdens de voortplanting.
Die nieuwe genencombinaties verspreiden zich vervolgens door de populatie, waardoor geërfde blokjes DNA als het ware worden opgebroken, en nieuwe genetische variatie ontstaat. “De populatiegroei zoals we die zien in Victoria, heeft grote genetische voordelen”, aldus Ahrens. “Minder schadelijke genetische mutaties, een verhoogd aanpassingsvermogen en vroege tekenen van genetische vernieuwing.”
De koala’s in het noorden daarentegen zijn genetisch veel diverser, maar dragen ook meer schadelijke mutaties met zich mee. Hun populatiegrootte neemt momenteel af.
Evolutie is niet statisch
De onderzoekers wijzen erop dat conservationisten naar meer dan alleen genetische diversiteit moeten kijken als ze willen inschatten of een populatie gezond is. De zuidelijke populatie ‘inteelt-koala’s’ groeit immers, terwijl de genetisch diversere groepen in het noorden juist krimpen.
“Het is het eerste bewijs dat beslissingen over natuurbehoud niet alleen gebaseerd moeten worden op statische metingen van genetische diversiteit. Evolutie is niet statisch, maar dynamisch. Daarom moeten we begrijpen in welke richting populaties zich bewegen, en niet alleen hoe divers ze vandaag zijn”, zegt Ahrens.
Beeld: Desley Whisson/Cesar Australia
Bronnen: Science, EurekAlert!