08 januari 2026 17:00
Afval dat is opgevangen door de afval-val. Beeld: Leandra Hamann.
Volgens een nieuw onderzoek stroomt er veel meer afval door de Rijn dan gedacht. Een groot deel daarvan is plastic.
De Rijn is een van de langste rivieren in Europa en stroomt door zes landen. Volgens een nieuwe studie vervoert de Rijn jaarlijks 3000 tot 4700 ton afval naar de zee. Dat is ruim 250 keer meer dan sommige eerdere schattingen.
Lees ook:
Het gaat om zogenoemd macro-afval: stukken afval die groter zijn dan 1 centimeter. De onderzoekers vingen dit op met een speciaal daarvoor ontwikkelde afval-val. Deze werd geïnstalleerd in Keulen, een Duitse stad die ongeveer halverwege de rivierloop ligt. De val gebruikte twee manden van gaas om macro-afval uit het water te filteren. Beide manden waren 3 meter breed en gingen tot 80 centimeter onder water. De val filterde ongeveer 0,08 procent van de totale hoeveelheid water dat op dit punt door de rivier stroomt.
Een team van vrijwilligers hielp de onderzoekers om iedere twee weken de val te legen en alle stukken afval te wegen en catalogiseren. Tussen 19 november 2022 en 18 november 2023 heeft de val 17.423 stukken macro-afval opgevangen. Nadat dit was gedroogd, had het een massa van 1955 kilo.
Ongeveer 70 procent van al het afval was gemaakt van plastic, maar het vormde slechts 15 procent van het totale gewicht. Zo’n 56 procent was consumentenafval, waarvan voedsel- en drankenverpakkingen (28 procent), vuurwerkafval (10,7 procent) en items die gerelateerd zijn aan roken (6,5 procent) het grootste aandeel hadden.
Aan de hand van deze gegevens hebben de onderzoekers een schatting gemaakt van de totale hoeveelheid afval die jaarlijks door de Rijn stroomt. Het zou gaan om 27 tot 42 miljoen stukken macro-afval met een totaal gewicht van 3000 tot 4700 ton.
Deze waarden zijn veel hoger dan eerdere schattingen. De onderzoekers hebben daar een verklaring voor. Eerdere studies hebben vaak op slechts één dag gemeten, terwijl uit dit nieuwe onderzoek blijkt dat de hoeveelheid afval per dag enorm kan verschillen. De val werd iedere twee weken geleegd. De minste hoeveelheid afval werd eruit gehaald op 21 oktober 2023: 67 items. Op 14 januari 2023, het eerste leegmoment na oud en nieuw, werd een recordhoeveelheid van 2742 items geregistreerd. Volgens de onderzoekers laten deze resultaten zien dat het belangrijk is om lange periodes te meten. Zij hopen daarom dat dit ook voor andere rivieren gedaan wordt.
Tussen het opgevangen afval zaten vooral veel kleine fragmenten en relatief weinig grote items. Volgens de onderzoekers betekent dit dat het afval in de rivier opbreekt in kleinere stukken. Het is daarom waarschijnlijk dat er ook nog een hoop micro-afval – dat niet door de val wordt opgevangen – door de rivier stroomt en dat de daadwerkelijke hoeveelheid afval dus nog hoger is.
De onderzoekers hopen dat de resultaten van deze studie kunnen helpen om gerichte maatregelen te ontwikkelen die de hoeveelheid afval in de Rijn terugdringen.
Bronnen: Nature Communications Sustainability, Nature Press via EurekAlert!
Duik in de wereld van wetenschap, technologie en ruimtevaart met KIJK! Ontdek de meest fascinerende achtergronden, baanbrekende ontwikkelingen en de spannendste verhalen uit de ruimte.
Wil jij niets missen én profiteren van een scherpe aanbieding? Word nu lid van KIJK en lees meer voor minder!
De vissen in de Rijn bevatten zoveel PFAS dat ze een antiaanbaklaag gekregen hebben.