Door klimaatverandering verschuiven vogels hun broedseizoen. Ook tropische vogels doen dat, terwijl er in de tropen niet eens seizoenen zijn.
Verschillende vogelsoorten in Nederland broeden steeds vroeger in het voorjaar. Dat komt door de stijgende temperaturen. In landen rond de evenaar vind je geen zomer, winter, lente en herfst. Het is er het hele jaar lekker warm. Toch blijken vogels ook in tropische landen hun broedperiode te verleggen als gevolg van het veranderende klimaat. Sommige soorten wachten zelfs maanden met het leggen van eieren.
Biologen van het Florida Museum of Natural History woonden vijf jaar in de nevelwouden van Peru. Op acht bergen in de omgeving volgden ze het wel en wee van de vogels. Dat was nog niet eenvoudig. In Europa zijn vogelnesten vrij makkelijk te vinden. Van veel tropische vogels is moeilijker te achterhalen waar en wanneer ze nestelen.
Lees ook:
Kale plekken
De onderzoekers vingen meer dan achtduizend vogels. Ze keken of de dieren nog donsveren hadden, wat erop wijst dat ze nog maar net zijn uitgevlogen. Bij mannetjes is aan de geslachtsorganen te zien of het paartijd is. En de vrouwtjes van veel soorten verliezen wat veren aan de buikzijde wanneer ze broeden, zodat de eieren warm blijven. Daarnaast vonden ze toch nog 318 nesten. Zo konden de biologen achterhalen wanneer de vogels broedden.
Intussen hielden ze bij hoe warm het was en hoeveel regen er viel, maar ook welke bloemen er bloeiden en welk fruit er aan de takken hing. En ze monitorden hoeveel insecten er te vinden waren. Tropische landen kennen weliswaar geen zomer en winter, er is wel een regentijd en een droge periode. Eerder was al opgevallen dat veel vogels eieren leggen aan het eind van de droge tijd. Dan zijn de jongen er wanneer de regen komt en de planten fris groen zijn en vers fruit aanmaken.
In de nieuwe studie ligt het wat ingewikkelder. Vogels die nectar drinken, zoals kolibries, bouwen hun nest aan het begin van het droge seizoen. Ze timen de komst van hun kuikens met de bloeiperiode van planten. Zo zorgen ze voor een overvloed aan nectar voor hun jongen. Fruiteters krijgen hun jongen later, tijdens de regentijd, wanneer het fruit aan de planten hangt.
Half jaartje later
En dan de insecten. De hoeveelheid insecten bleek te pieken in mei of juni, aan het eind van de regentijd. Vogels die insecten eten, spelen daarop in. Ze hebben een maand speling voor het krijgen van jongen. Maar het kon zomaar zijn dat insecteneters op een berg verderop pas in oktober nestelden, aan het begin van de regentijd.
De hoeveelheid insecten, en daarmee de hoeveelheid vogelvoer voor insecteneters, hangt sterk samen met de regen. Bij te veel of te weinig regen vingen de onderzoekers minder insecten. Zijn er tijdens de regentijd weinig insecten, dan broeden de vogels pas later, na afloop van de droge periode.
Door klimaatverandering worden de extremen extremer, ook in de tropen, is de verwachting. Hevige regen wordt heftiger, felle droogte wordt droger. En dat, vermoeden de biologen, is geen goed nieuws voor de vogels. Met veel soorten, vooral insecteneters, gaat het al niet zo goed.
Bronnen: Florida Museum of Natural History, Global Change Biologie
Beeld: Hongbin/Unsplash