In Iran hebben onderzoekers de staart van een bijzondere slangensoort onderzocht. De adder gebruikt hem om vogels te lokken.
Op de punt van de staart van de Iraanse hoornadder zit een bobbeltje met lange sliertjes. Dat is zo’n bijzonder gezicht, dat het wetenschappers in 1968 op het verkeerde spoor zette. “Ze dachten dat het puntje van zijn staart misvormd was, alsof er een tumor opzat”, vertelt Sara Ruane, adjunct-conservator en directeur van de Core Laboratories van het Field Museum in Chicago, waar het exemplaar mee naartoe genomen werd.
Later onderzoek toonde aan waar de ‘tumor’ voor dient: de sliertige bobbel lijkt net op een spin. Hongerige vogels vliegen eropaf om hem te vangen en worden daarna aangevallen door de slang. Onlangs is de binnenkant van de staart onderzocht met een XCT-scanner. Wat hebben onderzoekers kunnen ontdekken?
Lees ook:
Dieren bootsen elkaar na
De strategie van de Iraanse slang noem je ook wel mimicry (nabootsing). Daar bestaan verschillende vormen van. Zo kunnen dieren zich gevaarlijker voordoen dan ze in werkelijkheid zijn. De zweefvlieg heeft bijvoorbeeld geel-zwarte strepen, waardoor hij lijkt op een wesp. De Iraanse slang doet zich door een spin na te bootsen juist onschuldiger voor dan hij is, zodat hij in de buurt van zijn prooi kan komen.
In 2003 vonden wetenschappers voor de tweede keer een slang met zo’n bijzondere staart. Dat zette men in het Field Museum aan het denken: misschien had het exemplaar uit 1968 wel geen tumor, maar is de bobbel onderdeel van zijn anatomie. In 2006 werd de slang geclassificeerd als aparte soort: Pseudocerastes urarachnoides, de gehoornde spinstaartadder.
Een paar jaar later maakten onderzoekers een video waarin de slang zijn staart gebruikt om vogels te lokken. “Ik was een PhD-student in 2008 en ik weet nog dat ik deze slang voor het eerst op video zag”, zegt Ruane. “Het uiteinde van zijn staart is zo bizar, en ik weet nog hoe cool ik dat vond. Hij is echt uniek onder de slangen.”
Slangen identificeren
De unieke staart trok ook de aandacht van Georgios Georgalis van de Poolse Academie van Wetenschappen in Krakau. Hij zocht recentelijk contact met Ruane om samen een nieuw onderzoeksproject naar het dier op te starten. “Ik ben hoofdzakelijk paleontoloog”, vertelt Georgalis, “dus ik gebruik moderne slangensoorten om fossielen beter te kunnen classificeren en identificeren.”
Een slang identificeren aan de hand van alleen botten is buitengewoon moeilijk. “De wervelkolom van de adder vertelt ons helaas heel weinig over met welke soort we precies te maken hebben”, aldus Georgalis. “We vinden vaak slechts enkele botjes en niet het hele skelet. Omdat de afzonderlijke wervels zo sterk van elkaar verschillen, afhankelijk van waar in de slang ze zich bevinden, is het moeilijk om ze te gebruiken voor de identificatie van een soort.”
Georgalis hoopte door de spinnenstaart van deze adder beter te bestuderen nieuwe aanknopingspunten te vinden.
Hele normale wervels
In het lab van het Field Museum staat sinds kort een nieuwe XCT-scanner, waarmee wetenschappers objecten kunnen scannen en een 3D-afbeelding van de binnenkant kunnen maken, zonder dat er een mes aan te pas komt.
Georgalis: “In sommige slangensoorten, zoals zandboa’s en rubberboa’s, hebben de wervels in de punt extreme vormen die er bizar uitzien. We wilden onderzoeken of de staart van de gehoornde spinstaartadder net zo vreemd was aan de binnenkant.” Die verwachting werd alleen niet ingelost. De wervels zagen er doodnormaal uit. Het spinachtige puntje was alleen aan de buitenkant te zien.
Dat is belangrijke, maar ook frustrerende informatie voor een paleontoloog, aldus Georgalis. Het bewijst wederom dat een skelet maar deels blootlegt hoe een soort eruitzag en welk gedrag hij vertoonde. Niets in het skelet van de gehoornde spinstaartadder wijst erop dat hij met zijn sliertige staart zwaait om vogels te lokken.
“Het is een van de meer frustrerende dingen in het leven van een paleontoloog”, zegt Georgalis. “We werken met prachtige dieren, maar een groot deel van de tijd proberen we een puzzel te leggen met missende stukjes, en we zullen er nooit honderd procent achterkomen hoe een dier er echt uitgezien heeft.”
In de video hieronder zie je hoe de slang een vogel vangt:
Bronnen: EurekAlert!, The Anatomical Record
Beeld: reptiles4all/Getty Images