250 jaar na het tekenen van de Declaration of Independence wordt de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog (1775-1783) vaak beschreven als een revolutie die voortkwam uit verlichtingsidealen als democratie en zelfbeschikking. Maar de Europese machten zagen Amerika’s strijd tegen de Britten vooral als een geopolitieke kwestie. Zo ook de Nederlandse Republiek, die nauwer bij dit conflict betrokken was dan je denkt.
Petities, protesten en Kamerdebatten – zelden ging een diplomatieke missie met zoveel commotie gepaard als het staatsbezoek van koning Willem-Alexander en koningin Máxima aan de Amerikaanse president Donald Trump in april 2026. Onder grote belangstelling van de Nederlandse pers betrad het koningspaar de Independence Hall in Philadelphia. In dit gebouw hadden de founding fathers bijna tweehonderdvijftig jaar eerder de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring getekend.
De royale delegatie uit Nederland had een historisch geschenk meegebracht: een kopie van het Plakkaat van Verlatinghe uit 1581. “Jullie Declaration of Independence spiegelt ons eigen oprichtingsdocument”, lichtte Willem-Alexander toe. “Beide documenten reflecteren dezelfde geest en verdedigen dezelfde principes: vrijheid, de afwijzing van tirannie en dictatuur en bestuur met instemming van de geregeerden.”
Lees ook:
Inspiratiebron
Dat was meer dan diplomatieke beleefdheid. Zowel het Plakkaat van Verlatinghe als de Declaration of Independence beginnen met een opsomming van de plichten van de vorst, gevolgd door een uiteenzetting van de wijze waarop hij die heeft verzuimd. De documenten trekken een vergelijkbare conclusie: in dat geval mag een volk zijn monarch afzweren. Sommige historici beweren zelfs dat de Tachtigjarige Oorlog een inspiratiebron was voor de stichters van Amerika. In juni 1780 schreef Congreslid Benjamin Harrison V bijvoorbeeld dat George Washington “de moedige en volhardende prins van Oranje” in gedachten moest houden, toen de onafhankelijkheidsstrijd tegen de Britten vastliep. “Zijn moeilijkheden waren niet kleiner dan de jouwe, zijn ergernissen even talrijk, en toch werden zijn inspanningen met succes bekroond,” luidde zijn aanmoediging voor de revolteleider die later de eerste president van de VS zou worden.
Dit is het begin van het artikel over de onafhankelijkheid van de VS en de rol van Nederland daarin. Het hele verhaal lees je in de extra dikke KIJK Geschiedenis editie 5/6 van 2026.
Bestel KIJK Geschiedenis editie 5/6 van 2026 in onze webshop, met gratis verzending binnen Nederland.
Tekst: Erik-Jan van Drieënhuizen