Oudste menselijke gezichtsbotten van West-Europa gevonden in Spaanse grot

Tim Tomassen

12 maart 2025 17:00

gezichtsbotten oudste west-europeaan

Dit jukbeen en bovenkaaksbeen zijn de oudst bekende gezichtbotten uit West-Europa. Beeld: Maria D. Guillén/IPHES-CERCA.

In een Spaanse grot zijn 1,4 miljoen jaar oude gezichtsbotten gevonden. Ze behoren tot de oudst bekende West-Europeaan.  

Archeologen hebben een 1,4 miljoen jaar oud jukbeen en bovenkaakbeen gevonden in een Spaanse grot. Dit zijn de oudst bekende gezichtsbotten in West-Europa en ze geven meer informatie over de eerste mensachtigen in ons deel van het continent. De vondst is beschreven in het wetenschappelijke tijdschrift Nature.

Lees ook:

Eerste West-Europeanen

Zo’n 1,8 miljoen jaar geleden vestigden de eerste mensachtigen zich in Eurazië. Wanneer ze ook West-Europa bereikten, en welke soort dat als eerste deed, is nog onduidelijk. De oudste fossielen zijn in ieder geval gevonden op het Iberische Schiereiland (Spanje en Portugal). Zo zijn er aanwijzingen dat Homo antecessor, een mensachtige met een slank middengezicht vergelijkbaar met dat van de moderne mens, ongeveer 850.000 jaar geleden al in Spanje leefde. Sinds zijn ontdekking wordt deze soort als een van de eerste inwoners van West-Europa gezien.

In 2007 vonden archeologen zelfs een 1,1 tot 1,2 miljoen jaar oud kaakbeen in Sima del Elefante, een grot in Noord-Spanje waar de oudste menselijke resten van West-Europa zijn gevonden. Maar of het kaakbeen ook van een Homo antecessor was, kon niet met zekerheid worden vastgesteld.

Drie jaar geleden werden in dezelfde grot weer gezichtsbotten gevonden, deze keer delen van een jukbeen en bovenkaakbeen. Archeologen schatten dat de botten zo’n 1,1 tot 1,4 miljoen jaar oud zijn. Daarmee is niet met zekerheid te zeggen dat ze ouder zijn dan het kaakbeen dat was gevonden in 2007. Maar omdat de nieuwe vondst 2 meter dieper lag, gaan de onderzoekers daar wel van uit.

Aarcheologen in Sima del Elefante
De archeologen vonden de gezichtsbotten in Sima del Elefante (Olifantenput). In deze grot zijn ook stenen gereedschappen en dierenbotten met snijsporen gevonden. De grot dankt zijn naam aan de prehistorische olifantenbotten die er zijn aangetroffen.

Minstens twee soorten

De archeologen hebben het jukbeen en bovenkaakbeen nu grondig onderzocht en in een wetenschappelijk artikel beschreven. Volgens hen vertonen ze niet dezelfde kenmerken als het slanke middengezicht van Homo antecessor. Ze moeten dus van een andere soort zijn geweest. Welke dat was, konden de archeologen met enkel deze botten niet vaststellen.

Ze zagen wel gelijkenissen met Homo erectus, een van de eerste mensachtigen die Afrika verlieten. De onderzoekers classificeren het fossiel daarom als Homo affinis erectus – wat betekent dat het affiniteit heeft met Homo erectus, maar dat extra bewijs nog moet bevestigen of het dat ook echt is.  

Hoewel de eigenaar van de botten dus nog steeds gedeeltelijk een raadsel blijft, toont deze studie wel aan dat West-Europa in het Vroeg Pleistoceen (2,6 miljoen tot 770.000 jaar geleden) bewoond werd door ten minste twee Homo-soorten. En dat Homo affinis erectus er al een stuk eerder was dan Homo antecessor.

Bron: Nature, IPHES-CERCA

KIJK 4-2025 cover

Ben je geïnteresseerd in de wereld van wetenschap & technologie en wil je hier graag meer over lezen? Word dan lid van KIJK! 

Meest gelezen

De inhoud op deze pagina wordt momenteel geblokkeerd om jouw cookie-keuzes te respecteren. Klik hier om jouw cookie-voorkeuren aan te passen en de inhoud te bekijken.
Je kan jouw keuzes op elk moment wijzigen door onderaan de site op "Cookie-instellingen" te klikken."

Bestel nu!