Slechts eens in de dertien of zeventien jaar zijn ze te zien. En dan zijn ze meteen met miljoenen: zwermen cicaden. Hun leefwijze maakt ze gevoelig voor uitsterven.

Verschillende soorten cicaden in Noord-Amerika leven jarenlang onder de grond. Ze zijn onzichtbaar. Tot het tijd wordt om te paren. Plotseling komen ze met miljoenen tegelijk tevoorschijn. Die leefwijze wordt bedreigd.

Veel cicades hebben een jaarlijkse cyclus van geboren worden, opgroeien, paren en sterven. In Noord-Amerika leven zeven soorten cicades in een ander ritme. Vier soorten hebben een cyclus van dertien jaar, bij drie soorten duurt het zeventien jaar.

Lees ook:

• Deze parasitaire vlieg geeft zijn zicht op om te overleven
• Waarom werden prehistorische insecten zo groot? Misschien toch niet door extra zuurstof

Wortelsap

Cicades hebben geen wormvormig stadium als larve. Ze komen als nimf uit het ei: een soort miniatuurversie van de volwassen vorm. Ze leven onder de grond waar ze sap drinken uit boomwortels.

Na een lang ondergronds leven kruipen de volwassen dieren ineens massaal uit de grond. Met duizenden zitten ze in de bomen. De mannetjes maken hun tsjirpgeluiden waarmee ze vrouwtjes proberen te overtuigen om te paren. Na het leggen van de eitjes gaan de dieren dood. Onder de grond groeit een nieuwe generatie die zich na dertien of zeventien jaar zal laten zien. En horen.

Voor die leefwijze zijn oude bossen noodzakelijk, concluderen biologen van de University of Iowa. In die Amerikaanse staat is driekwart van de bossen aangetast sinds de kolonisatie door Europeanen, waardoor de dieren veel leefgebied kwijtraakten. Opvallend is dat de cicaden nieuw ontwikkelde bossen nauwelijks weten te vinden.

Honkvast

Het probleem van de cicaden is dat ze zich nauwelijks blijken te verspreiden. De nimfen zijn nogal honkvast. Wordt de boom waar ze van drinken gekapt, dan betekent dat de hongerdood voor de nimfen. Ook de volwassen dieren zijn weinig mobiel. Ze hebben weliswaar vleugels, maar breiden hun leefgebied doorgaans niet verder uit dan vijftig meter verderop.

Met een snelheid van vijftig meter per dertien jaar schiet gebiedsuitbreiding niet op. Door hun beperkte mobiliteit zijn de dieren dan ook weinig geholpen met de vorming van nieuwe natuur. De onderzoekers vingen 20.126 cicaden die ze vervolgens op een andere plek uitzetten. Een week later waren ze allemaal verdwenen. Opgegeten.

Dat heeft ook te maken met de strategie die de insecten gebruiken. Ze hebben geen venijnige kaken of nare angel om zich te verdedigen. Cicaden zijn weerloos. Hun tactiek is simpelweg met zo veel mogelijk tegelijk uitkomen zodat hopelijk een aantal soortgenoten succesvol eieren leggen. Voor vogels en andere insecteneters zijn de dieren dan ook een belangrijke voedselbron.

De cicades kunnen eigenlijk alleen blijven bestaan op de plaats waar ze al zitten. Dat maakt ook de mogelijkheden voor bescherming overzichtelijk: laat de bossen waar de dieren leven overeind staan.

Bronnen: Ecology, University of Iowa

Beeld: University of Iowa