22 juni 2026 17:00
De ballista-spin vangt zijn prooien met een katapult.
Een internationaal team van onderzoekers, geleid door de Australische Macquarie University, heeft een bijzondere nieuwe spinnensoort beschreven. De ballista-spin maakt met zijn draden een soort katapult waarmee hij mieren vangt.
In de jungle van de Australische deelstaat Queensland is een opmerkelijke nieuwe spinnensoort ontdekt. Hij is klein en jaagt ’s nachts op maar één prooi: de agressieve groene wevermier (Oecophylla smaragdina). Deze mierensoort komt voor in de tropische regenwouden van Australië en Azië, waar hij in de bomen leeft. De spin vangt met zijn ingenieuze katapultweb één mier per keer. Het is de “ultieme specialisatie”, aldus de onderzoekers.
De spin wacht nog op zijn officiële naam, maar hij heeft al wel een bijnaam gekregen: de ballista-spin, vernoemd naar de Romeinse katapult. Een naam die hij te danken heeft aan zijn speciale jachttechniek Overdag schuilt de ballista-spin onder een blad, boven een gebied waar de groene wevermier op zoek is naar eten. Als de avond valt, daalt de spin zo’n 50 centimeter naar beneden om een ankerpunt te maken op een blad, een tak of de bosbodem.
Daarna spint hij met zijden spandraden in maximaal vier uur een kegelvormige constructie. Als laatste wikkelt de spin de kegel in een dunner soort zijde en vlucht hij haastje-repje naar boven. De groene wevermier, die erom bekend staat zeer territoriaal te zijn en indringers te doden, komt binnen enkele seconden op de constructie af, en bijt agressief de kegel kapot vanaf het ankerpunt.
Dat resulteert erin dat hij met een snelheid van 1300 meter per seconde meer dan 30 centimeter de lucht in wordt gekatapulteerd, en in het echte web van de spin belandt. Daar wordt de mier ingesponnen met zijde en opgegeten.
De spin werd voor het eerst ontdekt door Greg Anderson, een biomedisch onderzoeker, die ook een spinnen-taxonoom en fotograaf is. Een naam heeft het diertje dus nog niet, maar het is wel bekend dat hij tot het geslacht Propostira behoort.
Hoofdonderzoeker Ajay Narendra van Macquarie University en zijn student Pranav Joshi brachten tien dagen en nachten in het regenwoud door in de buurt van Cooktown om de spinnen te lokaliseren en observeren. Daarvoor maakten ze ook gebruik van infraroodcamera’s. “Het is heel ongebruikelijk voor een spin om te jagen op mieren, want die staan erom bekend heel gevaarlijk te zijn”, vertelt Narendra. “En het is nog vreemder dat de spin maar op een specifieke soort jaagt.”
De onderzoekers vermoeden dat de spin een feromoon verspreidt als zijn bouwwerk af is. Dat zou verklaren waarom de spin binnen enkele seconden op de kegel afkomt. “Het gaat specifiek om werkmieren, die op agressieve wijze de snaar van het ankerpunt doorbijten”, aldus Narendra. “Dit lijkt het enige spinnenweb te zijn dat is bedoeld voor een enkele prooiensoort, en waar het mechanisme wordt getriggerd door de prooi in plaats van het roofdier.”
Uit een biomechanische analyse van mede-onderzoeker Jonas Wolff van de Duitse Universität Greifswald blijkt dat de spandraden van de ballista-spin elastische energie opslaan. Die kan ook heel snel worden vrijgegeven, waardoor een zeer krachtige katapult ontstaat. Narendra: “Het snaarmechanische lijkt op een zeer gespecialiseerde manier te zijn geëvolueerd, waardoor de spin zijn potentieel gevaarlijke prooien één voor één kan vangen en op een veilige afstand van het mierennest kan transporteren.”
Bronnen: Current Biology, Macquarie University via EurekAlert!
Beeld: Professor Ajay Narendra et al
Duik in de wereld van wetenschap, technologie en ruimtevaart met KIJK! Ontdek de meest fascinerende achtergronden, baanbrekende ontwikkelingen en de spannendste verhalen uit de ruimte.
Wil jij niets missen én profiteren van een scherpe aanbieding? Word nu lid van KIJK en lees meer voor minder!
