Denk je aan uitgestorven dieren, dan denk je al snel aan de dodo. Een nieuwe studie naar de schedel van de grondduif vertelt ons mogelijk meer over zijn gedrag. 

Bijna iedereen is bekend met het verhaal van de dodo, maar eigenlijk weten we heel weinig over deze grondduif. In de achttiende eeuw was men er zelfs nog van overtuigd dat het een mythisch wezen was. Dat komt voor een groot deel doordat de vogels vrijwel geen fysiek bewijs van hun bestaan hebben achtergelaten: er zijn maar twee complete schedels van de dodo (Raphus cucullatus) ter wereld bekend.

Deze twee schedels staan centraal in een nieuwe studie naar het gedrag van de uitgestorven grondduif. Het onderzoek is uitgevoerd door een internationaal team, geleid door wetenschappers van de University of Lethbridge in Canada. 

CT-scan

“De dodo is een van de bekendste uitgestorven dieren ter wereld, maar we weten heel weinig over hoe hij daadwerkelijk leefde”, zegt Peter Andrew Hosner van het Deens Natuurhistorisch Museum en co-auteur van de studie. In het Deense museum ligt een van de twee bekende dodoschedels, de ander wordt bewaard door het Oxford University Museum of Natural History in Engeland.

Het Deense exemplaar is recentelijk driedimensionaal in kaart gebracht met behulp van een CT-scan. Dit gaf onderzoekers de mogelijkheid om de binnenkant van de schedel te reconstrueren, inclusief de holte waar ooit het brein zat. “Hoewel de hersenen van de dodo al honderden jaren geleden zijn verdwenen, hebben ze wel een afdruk achtergelaten op de binnenkant van de schedel”, vertelt Christy Anna Hipsley van het Deens Natuurhistorisch Museum.

“Door de holtes digitaal te reconstrueren en deze te vergelijken met nog levende duifachtigen, vergaren we steeds meer puzzelstukjes die ons iets vertellen over hoe de dodo zijn wereld waarnam en hoe hij zich gedroeg”, voegt ze toe. 

Shotgun

De wetenschappers vergeleken de schedel van het Deense museum met die van het museum in Engeland, waar in 2018 al een CT-scan van was gemaakt. Het Oxford-exemplaar bleek waarschijnlijk door een shotgun om het leven is gekomen. Het dier werd veel gegeten door de Nederlandse zeelui die in de zeventiende eeuw Mauritius bezochten. 

Naast CT-scans van de dodoschedels, maakten de onderzoekers er ook vier van de rodriguessolitaire (Pezophaps solitaria). Die laatste soort leefde op het buureiland Réunion en was weliswaar verwant aan de dodo, maar behoorde wel tot een ander geslacht. De scans van de uitgestorven vogels vergeleken ze vervolgens met die van nog levende duifachtigen. 

Reukvermogen

Hoewel je op basis van de anatomie alleen niet kunt zeggen hoe de dodo zich gedroeg, leverde het onderzoek wel waardevolle aanknopingspunten op. Zo vond het team aanwijzingen dat de vogel niet alleen actief was met daglicht, maar ook in de ochtend- en avondschemering. Ook zijn reukvermogen lijkt sterker ontwikkeld te zijn geweest dan dat van zijn nog levende verwanten. De bovenkant van zijn bek gebruikte de dodo mogelijk om tactiele prikkels te verwerken. 

“De schedel van de dodo lijkt niet op die van welke levende vogel dan ook”, vertelt Hipsley. “Dat maakt hem zowel fascinerend als moeilijk om te interpreteren. Maar door de enige twee complete schedels met elkaar te vergelijken, hebben we wel een veel sterkere basis gekregen voor het identificeren van typerende kenmerken voor deze soort”, voegt Hipsley toe. 

Dodo was niet dom

De onderzoekers hebben met hun studie ook maar weer eens een hardnekkige fabel ontkracht, namelijk dat de dodo een domme vogel zou zijn. Ze vonden geen enkel bewijs dat de dodo verminderde cognitieve mogelijkheden had, vergeleken met andere nog levende duifachtigen. Dankzij miljoenen jaren aan evolutie op een geïsoleerd eiland, had hij juist een unieke combinatie aan zintuigelijke vermogens.

Bronnen: Zoological Journal of the Linnean Society, Natural History Museum Denmark

Beeld: Natural History Museum Denmark

Duik in de wereld van wetenschap, technologie en ruimtevaart met KIJK! Ontdek de meest fascinerende achtergronden, baanbrekende ontwikkelingen en de spannendste verhalen uit de ruimte.

Wil jij niets missen én profiteren van een scherpe aanbieding? Word nu lid van KIJK en lees meer voor minder!

Ga naar de aanbieding!