De tuimelaars in de Adriatische Zee brengen een groot deel van de dag door met het volgen van vissersboten. Dat is een van de weinige manieren waarop ze nog aan voedsel kunnen komen, vermoeden Italiaanse onderzoekers.

De Adriatische Zee is een van de meest overbeviste zeeën op aarde. Met name trawlers, grote boten met puntige visnetten, zijn er veel te vinden. Bodemtrawlers slepen met hun netten over de zeebodem, en verwoesten op deze manier het mariene ecosysteem. Biologen en andere onderzoekers waarschuwen al langer voor de verregaande gevolgen die dit heeft. Nu blijkt uit een nieuw onderzoek van de Italiaanse stichting Dolphin Biology and Conservation dat tuimelaars waarschijnlijk afhankelijk zijn geworden van trawlers voor hun voedselvoorziening. Hoe zit dat?

Lees ook:

• Ping! Dit apparaat zorgt voor minder dode dolfijnen in het net
• De bijvangst van trawlers: een op de zeven is bedreigde soort

Overbevissing in Adriatische Zee

De Adriatische Zee is onderdeel van de Middellandse Zee, de meest overbeviste zee ter wereld. Volgens de internationale organisatie Oceana is maar liefst 62 procent van alle visstanden in deze wateren overbevist. Dit gebeurt voor een groot deel door bodemtrawlers, die al tientallen jaren de bodem omploegen. 

Veel roofdieren die ooit bovenaan de voedselketen stonden, zijn hierdoor al uit het gebied verdwenen. Dit brengt het voedselweb uit balans – sommige soorten verdwijnen, terwijl andere organismen zich juist overmatig voortplanten, zoals de korfschelp.

Tuimelaars zijn als een van de weinige roofdieren nog steeds aanwezig in de Adriatische Zee, maar ze hebben het wel zwaar. De Italiaanse onderzoekers observeerden de trawlers in het gebied, en zagen dat rond 76 procent van de boten zich groepen dolfijnen ophielden. Volgens de onderzoekers is dat een teken dat ze niet meer genoeg eten bij elkaar kunnen jagen. 

“Een langdurige, consistente en doelbewuste samenwerking met trawlers duidt op een grote afhankelijkheid van die visserij”, zegt Giovanni Bearzi, de voorzitter van Dolphin Biology and Conservation en leider van het onderzoek. “Hoewel dolfijnen nog steeds op eigen houtje moeten jagen als er geen trawlers in de buurt zijn, foerageren ze voornamelijk in de buurt van trawlnetten als ze er wel zijn.” 

Dolfijnen en trawlers

Om het gedrag van de dolfijnen beter te begrijpen, monitorden de wetenschappers verschillende trawlers voor de kust van de Italiaanse regio’s Veneto en Marche. In totaal observeerden ze 859 trawlers gedurende 148 dagen. Tijdens het proces fotografeerden ze de dolfijnen, zodat ze verschillende individuen binnen de groep konden identificeren. 

“Volgens onze schatting komen de dolfijnenpopulaties van Veneto en Marche gezamenlijk uit op meer dan duizend individuen”, zegt Silvia Bonizzoni van Dolphin Biology and Conservation. “Tussen de 86 en 90 procent van deze dolfijnen, afhankelijk van de regio, is een of meerdere keren gefotografeerd terwijl ze een trawler volgden. Dit wijst erop dat de meerderheid van de dolfijnen regelmatig eten vindt bij een trawler.” 

Hoewel dolfijnen altijd al achter vissersboten aanzwemmen, is dit opportunistische gedrag wel sterk toegenomen. In de jaren negentig werd nog maar tien procent van de trawlers door dolfijnen gevolgd, blijkt uit een onderzoek uit die tijd. Het lijkt erop dat trawlers tegenwoordig een eenvoudige voedselbron vormen in een verarmd ecosysteem. 

Groot risico

De dolfijnen nemen wel een groot risico door hun voedsel bij de trawlers te zoeken. Ze kunnen zichzelf verwonden of zelfs komen te overlijden. Ook gehoorverlies ligt op de loer. “Maar waarschijnlijk is het vinden van voedsel in een overbeviste zee te moeilijk”, zegt Randall Reeves, senior auteur van de studie. “Het lijkt erop dat deze dieren liever het risico nemen dan hongerlijden.” 

De onderzoekers benadrukken dat dolfijnen een weerbare soort zijn. Als trawlers uit het gebied worden geweerd, kan het ecosysteem een kans krijgen om zich te herstellen. Zowel de tuimelaars als dieren die uit deze regio zijn verdwenen, kunnen dan een comeback maken. 

“Trawlers hebben een enorme schade toegebracht aan het Adriatische ecosysteem en het is een slecht idee om ze te blijven gebruiken”, aldus Bearzi. “Niet alleen als we de dolfijnen willen beschermen, maar ook de mariene biodiversiteit in zijn algemeenheid.” 

Bronnen: EurekAlert!, Frontiers in Mammal Science