13 januari 2026 15:00
Zelfs de onderzoekers dacht eerst even dat dit echte bessen waren. Beeld: Gao Chen.
Onderzoekers ontdekten een plant die vogels misleidt met nep-bessen. Hierdoor kan de plant zich op een goedkope manier verspreiden.
Veel planten verpakken hun zaden in voedzame vruchten. Vaak is het de bedoeling dat vogels of andere dieren die vruchten opeten en de zaden op een andere locatie uitpoepen. Zo kunnen de planten – die zelf vast in de grond zitten – hun zaden toch verspreiden. De zwarte bolknol (Dioscorea melanophyma) maakt misbruik van dit fenomeen. Hij misleidt vogels met nep-bessen. Dat schrijven onderzoekers in het vakblad PNAS.
Lees ook:
Sommige plantensoorten hebben in de loop van de evolutie het vermogen om zichzelf seksueel voort te planten verloren. Zij planten zich aseksueel voort door zichzelf te klonen. Ze vormen daarvoor vaak broedbollen: bolvormige structuren die van de moederplant kunnen afvallen en vervolgens uitgroeien tot een nieuwe plant.
De broedbollen komen op deze manier niet ver van hun moederplant. De zwarte bolknol heeft daar een oplossing voor. De plant vermomt zijn broedbollen als bessen, waardoor vogels ze opeten en ergens anders uitpoepen. Zo kan de zwarte bolknol zich over een veel groter gebied verspreiden.
De onderzoekers ontdekten de nep-bessen toen ze tijdens veldwerk in Zuidwest-China zaden verzamelden. Ze plukten onder andere de ‘bessen’ van de zwarte bolknol, maar toen ze die opensneden om de zaden eruit te halen, bleken die er helemaal niet in te zitten. Tegen Science News zegt onderzoeker Gao Chen: “Als ze mij kunnen bedriegen, dan kunnen ze ook vogels bedriegen.”
Schrijf je in voor onze gratis nieuwsbrief en ontvang elke donderdag het interessantste nieuws uit de wereld van wetenschap en technologie in jouw inbox.
De onderzoekers vergeleken de bessen van planten die in dezelfde regio als de zwarte bolknol groeien. Ze ontdekten vijftien soorten waarvan de bessen bijna niet te onderscheiden zijn van de broedbollen.
Vervolgens analyseerden ze drie jaar aan beeldmateriaal van wildcamera’s en zagen dat 22 vogelsoorten de nep-bessen bezoeken. De meest misleide bezoeker was de bruinborstbuulbuul (Pycnonotus xanthorrhous). Deze vogel kiest meestal voor echte bessen, maar in de winter, wanneer eten schaars is, eet hij toch vaak de nep-bessen.
De zwarte bolknol kan zich hierdoor over een veel groter gebied verspreiden, zonder daadwerkelijk te investeren in het maken van vruchtvlees – iets wat veel energie kost. De vogels komen er daardoor beteuterd van af, want de nep-bessen bevatten maar weinig voedingsstoffen.
Bronnen: PNAS, Science News
Duik in de wereld van wetenschap, technologie en ruimtevaart met KIJK! Ontdek de meest fascinerende achtergronden, baanbrekende ontwikkelingen en de spannendste verhalen uit de ruimte.
Wil jij niets missen én profiteren van een scherpe aanbieding? Word nu lid van KIJK en lees meer voor minder!
