Onweersstormen op Jupiter kunnen elke minuut een kracht ontketenen die gelijkstaat aan de kracht van meerdere kernbommen.
Het weer op Jupiter is nogal onstuimig. De gasplaneet is continu gehuld in gigantische stormen die oplichten door talloze bliksemschichten. Het is lastig vast te stellen hoe krachtig die bliksemschichten precies zijn, omdat de meeste flitsen (deels) worden verborgen door de dikke wolken van de planeet. Maar het is wetenschappers met NASA’s Juno-ruimtevaartuig nu toch gelukt, zo melden ze in het vakblad AGU Advances.
Lees ook:
- Is er bliksem op Mars? Een nieuwe studie suggereert van wel
- Deze bliksemschicht uit 2017 is nu officieel de langste ooit
Individuele bliksemschichten
Juno is uitgerust met een radiometer die chemische stoffen zoals water en ammonia in de atmosfeer van Jupiter kan meten door radiogolven te detecteren. Hetzelfde instrument kan ook de radiogolven detecteren die vrijkomen bij bliksemschichten. Je kunt het dus gebruiken om bliksemschichten op Jupiter te lokaliseren en hun kracht te bepalen.
Makkelijker gezegd dan gedaan, want er zijn dusdanig veel stormen op Jupiter dat Juno moeite heeft om te focussen op specifieke bliksemschichten. Maar tussen 2021 en 2022 was er in een regio op het noordelijk halfrond een periode met wat minder stormen. De wetenschappers pakten toen hun kans: met behulp van de Hubble-ruimtetelscoop en foto’s van Juno’s eigen camera slaagden ze erin verschillende afzonderlijke stormen zo nauwkeurig te volgen dat de radiometer daarbinnen individuele bliksemschichten kon onderscheiden.
2400 ton TNT
Om vervolgens de gegevens van Juno’s radiometer om te zetten naar vrijgekomen energie is niet eenvoudig. De uitkomsten van de berekeningen bevatten daarom een flinke marge. Volgens de onderzoekers zijn bliksemschichten op Jupiter honderd tot tienduizend keer krachtiger dan die op aarde.
Bij een enkele bliksemschicht op aarde komt ongeveer 1 miljard joule aan energie vrij. De meest extreme bliksemschichten op Jupiter bevatten dus mogelijk zo’n 10 biljoen joule aan energie, wat overeenkomt met 2400 ton TNT, ofwel een zesde van de kracht van de atoombom die op Hiroshima is gegooid. Afgaande op het aantal flitsen dat Juno heeft waargenomen, kunnen de stormen op Jupiter elke minuut een kracht ontketenen die vergelijkbaar is met die van meerdere kernwapens.
Bliksemschichten geven op talloze manieren energie vrij, niet alleen via de radio- en optische straling die Juno heeft waargenomen, maar bijvoorbeeld ook via warmte en geluid. Dat betekent dat de berekening van de energie zelfs een onderschatting zou kunnen zijn. Volgens de onderzoekers is het misschien mogelijk dat sommige bliksemschichten zelfs 1 miljoen keer krachtiger zijn dan op aarde.
Bronnen: AGU Advances, UC Berkeley, Science