Jelmer Bergsma las dat nog 91 procent van het leven in de oceaan onontdekt is. Hij vraagt zich af waar dit soort cijfers op zijn gebaseerd.

Dat getal komt waarschijnlijk uit een studie in PLoS Biology uit 2011. Onderzoekers voorspelden toen dat er grofweg 8,7 miljoen verschillende soorten op aarde zijn, waarvan 2,2 miljoen in de oceaan. Omdat we weten hoeveel soorten we beschreven hebben (ten tijde van de studie 1,2 miljoen, tegenwoordig meer dan 2 miljoen), konden ze berekenen dat we nog 86 procent niet hebben ontdekt. In de oceanen bleek dat zelfs 91 procent te zijn. De studie keek overigens alleen naar eukaryoten, een grote verzameling levensvormen waaronder dieren, planten, schimmels en algen vallen. Bacteriën en archaea zaten dus niet bij de schatting.

Er bestaan veel verschillende methodes om dit soort schattingen te maken. Zo brengen wetenschappers soms in kleine gebieden de biodiversiteit nauwkeurig in kaart en gebruiken ze die gegevens om te schatten hoeveel soorten er dan in een groter vergelijkbaar gebied aanwezig zijn. Andere studies gebruiken statistische modellen en de snelheid waarmee wetenschappers nieuwe soorten ontdekken om te voorspellen hoeveel soorten we nog niet kennen.

Lees ook:

• De mensheid heeft slechts 0,001 procent van de diepzeebodem gezien
• Wetenschappers vinden voor het eerst dieren onder de zeebodem

Taxonomische rangorde

De studie uit 2011 gebruikte een andere aanpak. Wetenschappers delen al het leven op aarde in taxonomische rangen in. Dieren behoren bijvoorbeeld tot het rijk Animalia, planten tot de Plantae. Hoe verder je afdaalt in de rangorde, hoe specifieker de groepen worden, tot je bij soorten uitkomt. Bijvoorbeeld: eukaryoten → dieren → gewervelden → zoogdieren → katachtigen → leeuw (Panthera leo). (Hierbij zijn enkele rangen overgeslagen.)

Van de hogere taxonomische rangen denken wetenschappers het merendeel al in kaart te hebben gebracht. Er komt bijvoorbeeld niet opeens een groep bij die vergelijkbaar is met de zoogdieren, amfibieën en vogels. Bij elk stapje omlaag in de taxonomische rangorde neemt het aantal groepen toe. De onderzoekers ontdekten dat deze toename een vrij voorspelbaar patroon volgt. Door dat door te trekken naar soortniveau konden ze schatten hoeveel soorten er in totaal bestaan – en hoeveel we er dus nog niet kennen.

Deze vraag kon je vinden in KIJK 9/2025.

Ook een vraag voor de rubriek ‘KIJK Antwoordt’? Mail hem naar info@kijkmagazine.nl. En in onze special geven we antwoord op 172 bijzondere, verrassende en boeiende vragen! Bestel hem hier! Of eenvoudig via de knop hieronder.

Beeld: Georgette Douwma/Getty Images