Paleontologen Othniel Charles Marsh en Edward Drinker Cope hadden knallende ruzie. Ze bespioneerden elkaar, stalen vondsten en vernietigden overgebleven botten.

Als de Amerikanen Othniel Charles Marsh (1831-1899) en Edward Drinker Cope (1840-1897) elkaar in 1864 in Berlijn ontmoeten, vinden ze elkaar in hun belangstelling voor de paleontologie. Marsh studeert het nog, Cope is autodidact maar heeft al veel gepubliceerd. Cope vernoemt in 1867 een fossiele salamanderachtige naar Marsh (Ptyonius marshii). Marsh eert Cope op zijn beurt met de sauriër Mosasaurus copeanus.

Lees ook:

• Oppenheimer en nog drie wetenschappers met spijt
• Deze dino brak waarschijnlijk de staartbotten van het vrouwtje tijdens seks

Botten vernietigen

Het gaat mis als laatstgenoemde zijn collega meeneemt naar een mergelgroeve in New Jersey waar een gedeeltelijk skelet van een Hadrosaurus is gevonden. Cope heeft met de eigenaar van de groeve afgesproken dat die hem verdere vondsten stuurt – van de dinosaurus, maar ook van andere dieren. Wat Cope niet weet, is dat Marsh achter zijn rug een betere deal sluit met de man, waardoor alle verdere vondsten naar hem gaan.

Eerst wordt er alleen op papier geschermutseld. Zo maakt Marsh Copes theorie over het uiterlijk van Elasmosaurus belachelijk: Cope heeft de kop aan de verkeerde kant van dit zeereptiel gezet – op zijn staart in plaats van zijn lange nek. Cope zint op wraak. Hij trekt zelfs de portemonnee om voor de helft eigenaar en later hoofdredacteur te worden van het tijdschrift American Naturalist; hierin kan hij Marsh’ werk vervolgens naar hartenlust afkraken.

In 1877 stuurt Marsh mensen naar de staat Kansas om daar een vindplaats te onderzoeken – de heren deden dat zelden zelf – en er komen kisten vol fossielen terug. Copes team volgt hen op de voet… En dan wordt het echt oorlog. De ploegen bespioneren elkaar, stelen vondsten, ploegleden lopen over van Marsh naar Cope en Marsh laat zelfs eventuele overgebleven botten vernietigen om te voorkomen dat zijn concurrent ermee aan de haal gaat. Zo gaat het decennialang door.

Rivaliteit tot na de dood

De genadeklap voor Cope lijkt in 1889 te komen als de Amerikaanse regering zijn fossielen in beslag wil nemen. Toen Cope deze vond, werkte hij voor een overheidsinstantie, is de redenering, dus zijn ze niet van hem. Cope vermoedt dat Marsh hier de hand in heeft gehad en trekt zijn onderste bureaula open. Daar liggen zijn aantekeningen over de fouten die zijn concurrent de decennia ervoor zou hebben gemaakt, aangevuld met beschuldigingen over plagiaat (Marsh zou ontdekkingen van anderen op zijn naam hebben gezet) en financieel wanbeleid. Cope neemt contact op met een journalist en op 12 januari 1890 publiceert de New York Herald zijn beschuldigingen. Marsh weerlegt ze in de pers, maar het kwaad is geschied: in 1892 moet hij ontslag nemen bij de United States Geological Survey omdat zijn financiën inderdaad niet op orde zijn.

Van Cope had de rivaliteit tot na de dood mogen duren. Hij doneert zijn schedel aan de wetenschap zodat zijn hersenen opgemeten kunnen worden en daagt, voordat hij in 1897 voorgoed de ogen sluit, Marsh uit om hetzelfde te doen. (Destijds dacht men nog dat een grotere schedelinhoud wijst op een grotere intelligentie.) Die gaat daar niet op in.

Marsh en Cope zijn niet de enige wetenschappers die een vete hebben gehad. In KIJK editie 2-2026 lees je over nog zes uit de hand gelopen ruzies. Bestel dit nummer nu in onze webshop, of eenvoudig via de knop hieronder.

Tekst: Margot Reesink