De wereld gebruikt nog steeds te veel pesticiden. Alleen Chili is op weg het VN-doel te halen om in 2030 minder te spuiten en de biodiversiteit te beschermen. 

Tijdens de VN-conferentie COP 15 spraken lidstaten met elkaar af dat ze zich zouden inzetten om de risico’s van pesticidengebruik in de landbouw met vijftig procent terug te dringen in 2030. Maar zo’n drie jaar na de conferentie concluderen onderzoekers van de Duitse Rheinland-Pfälzische Technische Universität Kaiserslautern-Landau (RPTU) dat bijna geen enkel land dit doel kan halen. In plaats van een dalende lijn, zien zij een stijgende lijn in pesticidengebruik in hun onderzoeksperiode. Hun bevindingen zijn gepubliceerd in Science. 

Lees ook:

• Waarom de onkruidverdelger dicamba problematisch is
• Pesticidengebruik gelinkt aan risico op doodgeboortes

Pesticiden en biodiversiteit

De negatieve gevolgen van pesticiden op de biodiversiteit zijn al uitgebreid onderzocht. Landbouwers spuiten met giftige stoffen om gewassen te beschermen tegen onkruid, schimmels en vraat van insecten. Het gevolg is dat deze stoffen in de natuur belanden en schade aanrichten aan allerlei levensvormen, van insecten tot amfibieën en zoogdieren. 

Om de wereldwijde gevolgen van pesticidengebruik te kunnen onderzoeken, moeten wetenschappers beschikken over gebruikscijfers van zoveel mogelijk landen. Die data moeten ook van een zekere kwaliteit zijn. Voor de periode 2013 tot 2019 konden de onderzoekers van de RPTU een gedegen analyse maken. Die gegevens stammen dus van voor de VN-conferentie, maar zijn wel in overeenstemming met de referentieperiode (2010-2020) van de VN waarop de resolutie is vastgesteld.

“Het is essentieel dat alle landen hun jaarlijkse pesticidengebruik rapporteren, uitgesplitst naar werkzame stof, als we de monitoring willen garanderen”, vertelt Jakob Wolfram van de RPTU. “Dan kunnen we de voortgang bijhouden van de doelen die gesteld zijn tijdens de VN-conferentie.” 

Gif is toegenomen

Op basis van de data die ze hadden, konden ze een uitgebreide dataset van 625 pesticiden samenstellen. Uit hun resultaten bleek een aanzienlijke toename van de toepassing van giftige stoffen. “Die toename komt deels doordat we meer pesticiden zijn gaan gebruiken. Er is meer landbouwgrond bijgekomen en we zijn intensiever gaan boeren”, verklaart Ralf Schulz van de RPTU. “Maar ook de werkzame stoffen zelf zijn giftiger geworden, voornamelijk in insecticiden.” 

Alle belangrijke groepen bestrijdingsmiddelen (onkruidverdelgers, insecticiden en fungiciden) droegen bij aan de toenemende toegepaste toxiciteit, maar ongeveer twintig actieve stoffen hadden de grootste gevolgen voor dier- en plantsoorten. Volgens de onderzoekers is het belangrijk om deze uiterst giftige stoffen als eerste te vervangen voor iets anders. 

Grootste pesticidengebruikers 

In de onderzoeksperiode waren Brazilië, China, de Verenigde Staten en India de grootste gebruikers van bestrijdingsmiddelen. In Nigeria werd juist relatief weinig gif toegepast. Maar nu er in heel Afrika een intensivering van de agrarische sector plaatsvindt, kan het gifgebruik daar ook toenemen, waarschuwen de onderzoekers.

Op basis van de cijfers uit de onderzoeksperiode, is Chili het enige onderzochte land dat het VN-doel in 2030 lijkt te gaan halen. China, Japan en Venezuela zijn in de onderzochte periode wel minder gif gaan gebruiken, maar de meeste andere landen, waaronder Duitsland, laten geen dalende trend zien. Om het VN-doel te halen, zouden zij terug moeten naar de gifniveaus van meer dan vijftien jaar geleden.

Kortom: er moet een flinke trendbreuk plaatsvinden als landen de VN-resolutie willen halen.

Meeste gif voor groente en fruit

Zo’n tachtig procent van het al het gif wordt gebruikt voor fruit, groente, mais, sojabonen, granen en rijst. Een groot deel van de sojabonen en granen wordt gebruikt voor veevoer. Een belangrijke factor in het beschermen van de biodiversiteit, is het maken van andere keuzes in de soorten gewassen die geplant worden, aldus de onderzoekers. 

Hoewel hun onderzoeksperiode eindigde in 2019, vermoeden de onderzoekers dat de trend van toenemende toegepaste toxiciteit heeft doorgezet. Dat blijkt ook uit data van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties. “Waarschijnlijk kunnen we de gestelde doelen alleen halen als we werkzame stoffen gaan gebruiken die minder giftig zijn, en meer biologisch gaan boeren”, zegt Wolfram. 

Bronnen: Science, EurekAlert!

Beeld: Erik Karits/Pexels