Vier beloega’s in het New York Aquarium zijn onderworpen aan de befaamde spiegelproef. Een van hen sloeg voor de test, waarmee voor het eerst is aangetoond dat deze walvissoort zichzelf kan herkennen. 

Het lijstje met dieren dat slaagt voor de spiegelproef blijft groeien en kan nu worden aangevuld met een nieuwe soort: de beloega. Onderzoekers uit New York onderwierpen vier dieren aan de test en concludeerden dat in ieder geval één van hen zichzelf herkende in de spiegel. Eerder sloegen al eksters, olifanten en dolfijnen voor de test. Diersoorten die de proef succesvol voltooien, zouden over een hoge mate van zelfbewustzijn beschikken.

Lees ook:

• Bavianen herkennen zichzelf niet in de spiegel
• Muizen slagen voor de spiegelproef

Uitvoering van de spiegelproef 

De spiegelproef is op meerdere manieren uit te voeren. De bekendste is degene waarbij je een stip op het dier zet zonder dat hij het doorheeft – bijvoorbeeld door hem te verdoven. De stip moet op een plek zitten die het dier alleen kan zien in een spiegel. Daarna plaats je het dier voor de spiegel en kijk je hoe hij op de stip reageert. 

De onderzoekers uit New York voerden in eerste instantie een versimpelde versie uit. Daarvoor plaatsten ze een doorschijnend plexiglas in het verblijf van vier beloega’s die samenleven in het New York Aquarium van de Wildlife Conservation Society. Zo konden de onderzoekers een zogeheten baseline vaststellen – het gedrag dat de dieren normaalgesproken vertonen. 

Daarna vervingen ze het plexiglas door een spiegel en wachtten ze af wat de dieren ermee zouden doen. Twee van de vier walvissen, een niet-volwassen exemplaar en haar moeder, vertoonden gedrag waaruit bleek dat ze de spiegel gebruikten om zichzelf te bekijken. Ze rolden zichzelf bijvoorbeeld om, zodat ze verschillende delen van hun lichaam konden zien. Zulk spiegelgedrag is ook waargenomen onder dolfijnen. 

Tweede test: de stip

Daarna was het tijd voor de volgende stap. De twee walvissen die op de spiegel reageerden, Natasha en haar dochter Maris, kregen een stip op hun lichaam. Toen Natasha zichzelf voor het eerst bestipt in de spiegel zag, slaagde ze voor de spiegelproef. Ze duwde herhaaldelijk de rechterkant van haar lichaam, die waar de stip zat, tegen de spiegel aan (zie de video hieronder).

De test met de markering was ook de enige van alle testjes waarin Natasha gebruikmaakte van speelgoed. Ze haalde een hoepel op aan de overkant van het zwembad, keerde ermee terug naar de spiegel en liet daarna de hoepel los terwijl ze het gemarkeerde gedeelte van haar hoofd naar de spiegel richtte.

Beperkingen van de studie

Al met al zijn de gedragingen van Natasha en in zekere mate ook Maris bewijs dat de beloega in staat is zichzelf in de spiegel te herkennen. Maar hoe wijdverspreid dit gedrag onder de soort precies is, zal verder onderzoek moeten uitwijzen, schrijven de onderzoekers. Zij hebben immers slechts vier exemplaren in gevangenschap onderzocht. Nieuw onderzoek zou moeten plaatsvinden onder walvissen van verschillende leeftijden en geslachten.

Bron: PLOS One

Beeld: Paul Souders/Getty Images