Een plant in de Chinese bergen blijkt insecten te eten. Charles Darwin voorspelde dat al ruim 150 jaar geleden.

De wereldberoemde bioloog Charles Darwin heeft meer gedaan dan het formuleren van de evolutietheorie. Hij bestudeerde onder andere ook de zonnedauw. Deze vleesetende plant lokt, vangt en verteert insecten met een kleverige substantie op kleine klierhaartjes op de bladeren. Uit zijn prooien haalt de plant voedingsstoffen, voornamelijk stikstof, die vrijwel afwezig zijn in de bodem waarin ze leven.

In 1875 merkte Darwin op dat sommige soorten binnen het plantengeslacht steenbreek (Saxifraga) vergelijkbare plakkerige haartjes hebben waar insecten aan blijven plakken. Hij vermoedde daarom dat deze planten ook vleesetend zijn. Daar had hij toen alleen nog geen bewijs voor.

Er zijn namelijk meerdere planten die eigenschappen delen met vleesetende planten, maar geen echte carnivoren zijn. Sommige kunnen bijvoorbeeld wel insecten vangen, maar ze vervolgens niet verteren. Biologen noemen deze planten protocarnivoren. Het was niet duidelijk of de steenbreekplanten van Darwin onder deze categorie vielen of daadwerkelijk hun voedingsstoffen uit de insecten haalden.

Nu, ruim 150 jaar later, hebben onderzoekers kunnen bewijzen dat Saxifraga candelabrum, een soort binnen het steenbreekgeslacht, inderdaad een vleesetende plant is. Dat melden ze in Nature Communications.

Lees ook:

• Gluren bij de buren: plant past groeistrategie aan de buurman aan
• Deze plant misleidt vogels door nep-bessen te maken

Zware stikstof

Saxifraga candelabrum is een bloemplant en groeit in de Chinese bergen, onder andere op het Tibetaanse Hoogland en in het Hengduan Shan-gebergte. Van de 45 geobserveerde planten hadden er 43 insecten gevangen met hun plakkerige haartjes. Volgroeide exemplaren hadden er gemiddeld 71. In de plakkerige substantie zaten bovendien bepaalde verteringsenzymen, wat suggereert dat de planten de insecten echt eten.

Om dat definitief te bewijzen, kweekten de onderzoekers fruitvliegjes in het lab. Ze gaven deze insecten voedsel met een hoog gehalte aan zware stikstof. Dit is een vorm van stikstof die in de natuur maar heel weinig voorkomt. Doordat de vliegjes dit aten, namen ze het op in hun lichaam.

Vervolgens voerden de onderzoekers deze fruitvliegjes aan Saxifraga candelabrum. Ze merkten op dat de planten daarna ook meer zware stikstof bevatten dan normaal: een teken dat ze de insecten daadwerkelijk verteren.

Als kers op de taart konden de onderzoekers aantonen dat Saxifraga candelabrum vergelijkbare genen heeft als andere vleesetende planten.

Alleen kleine insecten

De plant lokt insecten met geurstoffen. Dat doet hij niet alleen om insecten te vangen en te eten, maar ook om bestuivers uit te nodigen. Bij veel vleesetende planten zitten de bloemen ver weg van hun vallen, om te voorkomen dat ze per ongeluk de bestuivers vangen. Saxifraga candelabrum pakt dat anders aan. De plant vangt alleen kleine insecten. Grotere insecten, die nodig zijn om de bloemen te bestuiven, kunnen vaak ontsnappen uit de plakkerige substantie.

Bron: Nature Communications