Hoewel niet iedereen ervan houdt, zijn bordspellen razend populair. En dat zijn ze al duizenden jaren.
Het Egyptische Senet is waarschijnlijk het oudste bordspel ter wereld. Er zijn speelborden uit 3100 v.Chr. Er zijn speelborden uit 3100 v.Chr. gevonden waar het waarschijnlijk op werd gespeeld en de vroegste onmiskenbare afbeelding ervan staat op de wand van het graf van Hesy-Re, een belangrijk ambtenaar die in 2613 v.Chr. stierf.
Lees ook:
Populair bordspel
Senet speel je op een bord met drie rijen van tien vakjes. De twee spelers hebben ieder vijf pionnen en moeten die van vakje 1 (linksboven) precies op vakje 30 (rechtsonder) zien te krijgen. Onderweg mogen de spelers elkaar natuurlijk dwarszitten. Net als bij ons ganzenbord zijn er ook speelvakjes die je vooruit helpen of tegenwerken – als je op vakje 27 terechtkomt, moet je bijvoorbeeld terug naar 15. Dobbelstenen zijn er niet: je gooit met vier latjes van hout met een lichte en een donkere kant, die 1 tot 6 punten kunnen opleveren.
Het spel was populair onder Egyptenaren van alle rangen en standen. Farao Amenhotep III, die vermoedelijk van 1391 tot 1353 v. Chr. regeerde, kreeg in zijn graf een prachtige blauw geglazuurde set mee (zie foto bovenaan dit artikel). En Nefertari, de vrouw van farao Ramses II (ca. 1300-1250 v.Chr.), staat in haar tombe afgebeeld terwijl ze zo te zien in haar eentje een potje Senet speelt (zie foto hieronder).
Verloren spelregels
Vroeg in onze jaartelling werd het ook nog gespeeld: in het dak van een tempel uit de eerste eeuw staat een Senetbord gekrast. Toch raakte Senet op een gegeven moment in onbruik, en gingen de spelregels verloren.
In de jaren dertig van de vorige eeuw hebben Zwitserse archeologen geprobeerd te reconstrueren hoe je Senet speelt. Na belangrijke vondsten worden die regels nog steeds bijgesteld. Misschien kan AI hier een definitiever licht op laten schijnen, zoals eerder dit jaar bij het Romeinse speelbord dat in Heerlen is gevonden.
Senet is nog steeds (of weer) verkrijgbaar in de spellenzaak. Met moderne spelregels, dus hou de historische spellen-experts in de gaten voor updates.
Deze vraag kon je vinden in KIJK 5/2026.
Ook een vraag voor de rubriek ‘KIJK Antwoordt’? Mail hem naar info@kijkmagazine.nl. En in onze special geven we antwoord op 172 bijzondere, verrassende en boeiende vragen! Bestel hem hier!
Beeld: James Warwick/Getty Images