In de strijd tegen klimaatverandering zijn wetenschappers en politici op zoek naar manieren om CO₂ uit de atmosfeer weg te vangen. Een van de manieren is het toevoegen van ijzer aan de oceaan. Hoe zit dat?

De echte longen van de aarde? Dat zijn de wereldzeeën. Ontelbare aantallen fytoplankton slaan maar liefst dertig procent van de door mensen uitgestoten CO₂ op. In grote delen van de oceaan is er alleen te weinig ijzer – een essentiële voedingsstof – om fytoplankton goed te laten groeien. Daarom onderzoeken wetenschappers of het nuttig is om ijzer toe te voegen aan oceaangebieden waar een tekort heerst. Maar wat zijn de gevolgen van ‘ijzerbemesting’ voor het ecosysteem?

Lees ook:

• Vier manieren om CO2 uit de lucht te ‘zuigen’
• Goedkope methode transformeert doodnormale stenen in CO2-vangers

Wat is ijzerbemesting? 

Er zijn meerdere manieren om broeikasgassen uit de atmosfeer te weren. De meest voor de hand liggende is vermindering van de uitstoot, maar kunstmatige ingrepen staan ook steeds vaker op de agenda. De verzamelterm hiervoor is koolstofverwijdering. IJzerbemesting is hier een vorm van. In de Verenigde Staten wordt toepassing van de techniek serieus overwogen.

“Als zulke grote projecten eenmaal van de grond komen, kunnen de gevolgen ook gevoeld worden in de Europese wateren”, vertelt Adam Martiny van het Deense onderzoeksinstituut DTU Aqua. Hij werkte mee aan een nieuw onderzoek naar de gevolgen van ijzerbemesting. 

Het onderzoeksteam gebruikte een geavanceerd computermodel waarmee ze zestig jaar aan ijzertoevoegingen simuleerden. Ze analyseerden zowel de klimaatimpact als de gevolgen voor het mariene ecosysteem, en deden dit voor meerdere locaties.

“De exacte gevolgen hangen enorm af van waar het ijzer wordt toegevoegd in zee”, aldus Martiny. “Op sommige plekken zijn de gevolgen voor het ecosysteem enorm groot, terwijl ze op andere relatief beperkt blijven.” 

Zuidelijke Oceaan is beste plek 

In de Stille Oceaan rondom de evenaar kan beter geen ijzer worden toegevoegd, bleek uit het onderzoek. De CO₂-opname was weliswaar significant, maar de ecologische gevolgen ook. IJzerbemesting zou de hoeveelheid plankton lokaal laten toenemen, maar deze organismen onttrekken grote hoeveelheden nutriënten uit de oceaan en maken het water arm aan voedingsstoffen.

Oceaanstromingen transporteren dit voedingsarme water naar andere gebieden, waardoor de planktonproductie daar juist afneemt. Dat heeft grote gevolgen voor de voedselketen.

In de Zuidelijke Oceaan rondom Antarctica heeft ijzerbemesting de meeste potentie, liet het onderzoek zien. Daar is de klimaatimpact het grootst en blijven de ecologische gevolgen beperkt. Deze oceaanstroming transporteert zowel het ijzer als andere voedingsstoffen naar andere gebieden, zodat plankton daar kan groeien en de koolstofopname gestimuleerd kan worden.

“Er hangt altijd een ecologisch prijskaartje aan het manipuleren van mariene ecosystemen”, aldus Martiny. “Daarom is het belangrijk dat we weten waar de klimaatimpact het grootst is en de gevolgen voor de natuur het kleinst.” 

Klimaatimpact is beperkt

De vraag die je kunt stellen, is of het ecologische prijskaartje het waard is. De klimaatimpact van ijzerbemesting is namelijk beperkt, stellen de onderzoekers. Zestig jaar aan ijzertoevoegingen kan zo’n 0,14 tot 0,70 miljard ton aan CO₂ uit de atmosfeer halen, afhankelijk van waar in de oceaan de methode wordt toegepast. 

De studie laat ook zien dat een groot deel van het effect niet permanent is. Meer dan de helft van de afgevangen CO₂ keert binnen enkele decennia terug in de atmosfeer als de toepassing gestaakt wordt. 

“Niemand gelooft dat ijzerbemesting alleen de klimaatcrisis kan oplossen. Maar als we op een punt komen dat we als aanvulling op de emissiereducties een grote kwantiteit CO₂ uit de atmosfeer moeten verwijderen, dan kan dit een manier zijn”, zegt Martiny. 

Neem het serieus

Tegelijkertijd werpt de methode vragen op over internationale wet- en regelgeving. Als een land besluit ijzerbemesting toe te passen, kan dat de mariene biodiversiteit in de wateren van een ander land aantasten. En waar we in Europa onze pijlen richten op het terugdringen van emissies, zet de VS vooral in op kunstmatige koolstofverwijdering, zoals ijzerbemesting, aldus Martiny. 

Daarom wijst hij erop dat Europa deze ontwikkelingen op de voet moet volgen en actief deel moet nemen in de onderzoeken ernaar. “Mijn indruk is dat er in Europa nog maar weinig over de toevoeging van ijzer in de oceanen gesproken wordt. Mijn doel is dat politici erkennen dat we dit veel serieuzer moeten nemen”, aldus Martiny. 

Bronnen: Nature, EurekAlert!