Een vliegtuig met vluchtende Nederlanders wordt in 1942 neergeschoten door de Japanners, voor de Noord-Australische kust. Het gevolg: niet alleen vier doden, maar ook een mysterie rond duizenden verdwenen diamanten.

“Hier is een pakketje. Berg het goed op, het heeft grote waarde.” Gezagvoerder Iwan
Smirnoff kon de plotselinge afleiding er nauwelijks bij hebben. Tijdens een nachtelijke storm maakte hij zich klaar Nederlands-Indië te ontvluchten, in een van de laatste vliegtuigen die aan de oprukkende Japanners zou ontsnappen. Nerveus maakten de twaalf inzittenden zich klaar voor de spannende onderneming die zou volgen.

Het pakketje vol lakzegels dat hem op het laatste moment in handen werd gedrukt, was voor Smirnoff bijzaak. Hij kon nog niet bevroeden dat dit poststuk zijn toestel beroemd zou maken als de ‘Diamond Dakota’. Of dat een overlevingsstrijd in de wildernis, een slepend onderzoek en een jarenlange schattenjacht zouden volgen.

Lees ook:

• Nieuwe aanwijzing: weten we eindelijk wie vliegtuigkaper D.B. Cooper was?
• Zeven militaire piloten die zijn overgelopen

Acht passagiers aan boord, onder wie één kind

Na het haastige vertrek begon de volgende ochtend, 3 maart 1942, juist rustig. De chaos van het nachtelijk vertrek had plaatsgemaakt voor een gespannen wachten op verlossing. Naast Smirnoff en zijn drie bemanningsleden waren er acht passagiers aan boord: zes militairen die vanuit Australië de strijd tegen Japan moesten voortzetten en de jonge moeder Maria van Tuyn met zoontje Johannes. Maria’s echtgenoot zat op dat moment al in Australië.

De inzittenden hadden de nacht op de vloer van het vliegtuig doorgebracht, de meeste stoelen waren uit het toestel gehaald om gewicht te besparen: minder stoelen betekende meer geëvacueerden. Maar toen ze bij het ochtendgloren de Australische kust ontwaarden, bracht dat niet de verwachte verlossing.

Prijsschieten voor Japanse jachtvliegers

“Plotseling legde de tweede piloot met een verschrikt gebaar zijn hand op mijn arm, wees daarna op een dikke, roetzwarte rookkolom die traag en kaarsrecht omhoog rees op een goede 60 mijlen naar het zuiden”, noteerde Smirnoff later in zijn autobiografie
De toekomst heeft vleugels (1947).

Hoewel zij het nog niet wisten, was hun bestemming Broome door een Japanse aanval in een hel veranderd. Bijna honderd Nederlandse vluchtelingen uit Indië en Amerikaanse militairen waren daarbij omgekomen. Daarnaast waren 22 vliegtuigen verwoest, zowel watervliegtuigen bij de kust als andere toestellen op het plaatselijke vliegveld. Een uur lang was het prijsschieten geweest voor de Japanners.

Hoe het is afgelopen met de inzittenden, en met de duizenden diamanten aan boord, lees je in KIJK Geschiedenis 1/2 van 2026. Deze editie kun je bestellen in onze webshop.

Tekst: Lambert Teuwissen