Gif is alomtegenwoordig in het dierenrijk. Soms heeft het defensieve doeleinden, soms dient het om prooien te doden. Maar het is ook een belangrijke inspiratiebron voor medici. Van het populaire afslankmiddel Ozempic en medicijnen tegen diabetes tot krachtige pijnstillers en kankerremmers: maak kennis met giftige dieren die bijdragen aan de medische wetenschap.
Slankmakend suikermonster
Het gilamonster behoort tot het selecte groepje giftige hagedissen. Dit geelzwarte, wat sloom ogende reptiel maakt gif aan in zijn onderkaak en brengt het toxische goedje over door zich stevig vast te bijten in zijn slachtoffer. Voor gezonde mensen is een beet zelden gevaarlijk, maar wel pijnlijk doordat de geschubde pitbull moeilijk los te krijgen is.
Ondanks zijn vervaarlijke naam is het gilamonster niet agressief: hij zal alleen toehappen als je hem probeert te vangen. En de hagedis biedt ons veel goeds. Zijn gif bevat exendin-4, een stofje dat veel lijkt op het in de menselijke darmen geproduceerde hormoon GLP-1. Dit reguleert ons hongergevoel en de bloedsuikerspiegel. Het grote voordeel van exendin-4 is dat het langer actief blijft in het lichaam dan GLP-1 en daarmee uitkomst biedt bij het behandelen van diabetes type 2.
Lees ook:
Afvallen
Het melken van het gilamonster is overigens niet meer per se nodig. Geïnspireerd door het speeksel van het gilamonster ontwikkelde biotechnologiebedrijf Amlyn namelijk het goedje exenatide, een synthetische versie van exendin-4. Medicijnen die exendin-4 nabootsen stimuleren de alvleesklier om meer insuline – het hormoon dat de bloedsuikerspiegel verlaagt – te produceren.
Maar er is meer. De middelen sturen ook signalen naar de hersenen die ervoor zorgen dat we ons langer verzadigd voelen, zelfs als we niet heel royaal tafelen. En ze vertragen ook nog eens de spijsvertering, waardoor het lichaam voedsel op een andere, betere manier omzet in energie. Semaglutide, feitelijk een doorontwikkelde en betere variant van exenatide, is een belangrijk bestanddeel van Ozempic – een diabetesmedicijn dat we inmiddels beter kennen als populair afslankmiddel.
In KIJK editie 5 van 2026 lees je over nog vijg giftige genezers.
Bestel KIJK editie 5 van 2026 in onze webshop, met gratis verzending binnen Nederland.
Tekst: Frank Heinen
Beeld: Peter Finch/Getty Images