Ze vormen een iconisch beeld langs de Australische kust: de Twaalf Apostelen. Nieuw onderzoek van de Australische School of Geography, Earth and Atmospheric Sciences heeft meer informatie opgeleverd over deze kalkzandstenen rotsen.
De Twaalf Apostelen (The Twelve Apostles) langs de Great Ocean Road in Australië trekken dagelijks duizenden bezoekers. Zij zien hoe de zee genadeloos tegen de metershoge rotsformaties slaat. In 2005 leidde langdurige erosie al tot het instorten van een van de apostelen. Hoewel de rotsen over heel de wereld beroemd zijn, zit er in hun ontstaansgeschiedenis nog steeds een aantal kennisgaten. De paleoklimatoloog Stephen Gallagher zegt er een paar te hebben gedicht.
Lees ook:
- Geologen ontdekken ’s werelds oudste inslagkrater in Australië
- Komen zinkgaten tegenwoordig vaker voor? En moet Nederland ook op zijn hoede zijn?
Ontstaan en leeftijd van de Twaalf Apostelen
Volgens Gallagher zijn de Twaalf Apostelen gedurende miljoenen jaren gevormd door de bewegingen van tektonische platen. Daardoor werden de gigantische structuren als het ware de zee uitgeduwd. Dit was voorheen onbekende informatie.
“We ontdekten ook dat de tektonische bewegingen de Apostelen niet kaarsrecht omhoog hebben geduwd”, vertelt Gallagher. “In plaats daarvan zijn de gesteentelagen gekanteld en gebroken. Als je goed naar de kliffen rondom de Twaalf Apostelen kijkt, dan zie je dat de kalksteenlagen niet plat, maar een paar graden gekanteld zijn. Er zijn ook kleine breuklijnen te zien, die sporen zijn van oude aardbevingen.”
Hoewel dit allemaal miljoenen jaren geleden plaatsvond, kregen de rotsformaties pas na de laatste IJstijd de vorm die ze nu hebben. Door kusterosie, onder invloed van water en wind, sleet de kustlijn en konden de pilaren ontstaan.
Na een grondige analyse kwam Gallagher ook tot de conclusie dat de Twaalf Apostelen een iets jongere maximale leeftijd hebben dan gedacht. Volgens de huidige schattingen zijn ze tussen de 7 en 15 miljoen jaar oud, maar Gallagher vond microscopisch kleine fossielen die een accuratere schatting van 8,6 tot 14 miljoen jaar opleverden.
Informatie in kalkzandsteen
Omdat de Twaalf Apostelen boven de zee uitsteken, is het mogelijk om de schat aan informatie die in het kalkzandsteen ligt opgeslagen te bestuderen. Vergelijk de lagen met de ringen in een boom. Daaraan kun je niet alleen de leeftijd van de boom aflezen, maar ook of hij bijzonder regenachtige periodes en bosbranden heeft meegemaakt, bijvoorbeeld.
“De kalkzandsteenlagen zijn een soort ecologische tijdscapsules”, vertelt Gallagher. In elke laag bevindt zich onder meer informatie over het klimaat, de tektonische activiteit en de zeeniveaus van het verleden, waaronder een cruciale periode die zo’n 13,8 miljoen jaar geleden plaatsvond, waarin het klimaat veel warmer was dan het nu is.
“We gebruiken dit venster op het verleden om te begrijpen hoe de temperaturen en zeeniveaus zich mogelijk ontwikkelen onder invloed van de huidige klimaatverandering. Nu er nog maar acht apostelen over zijn, moeten we ze bestuderen en van ze leren nu het nog kan”, aldus Gallagher.
Bronnen: EurekAlert!, Australian Journal of Earth Science
Beelden: Stephen Gallagher