Zo’n 400 miljoen jaar geleden leefde er een vreemd organisme op aarde: Prototaxites. Deze reus vormt nog steeds een van de grootste raadsels binnen de paleontologie. Was het een boom? Een grote alg? Een reusachtige paddenstoel? Niemand weet het zeker. Maar onlangs deden wetenschappers wel een opvallende theorie uit de doeken.
Voor dit verhaal reizen we zo’n 400 miljoen jaar terug in de tijd, toen de wereld er heel anders uitzag: continenten lagen op andere plekken en het landleven stond nog in de kinderschoenen. Landplanten bestonden pas enkele tientallen miljoenen jaren en groeiden meestal niet hoger dan je enkel. Bij dieren was de overstap naar het land nog recenter. Het ging dan vooral om kleine geleedpotigen, zoals de voorouders van spinnen, insecten en miljoenpoten.
Opvallend genoeg leefde er in dezelfde periode ook een organisme dat ver boven alle kleine en primitieve planten en dieren uittorende: Prototaxites. Dankzij fossielen weten we dat deze ‘wezens’ er een beetje uitzagen als boomstammen van soms wel 1 meter breed en 8 meter hoog. Maar wat voor organismen het waren? Wetenschappers zijn er nog niet over uit.
Lees ook:
Plant of schimmel?
Al het leven op aarde kun je opdelen in twee groepen, prokaryoten en eukaryoten. Onder de prokaryoten vallen de bacteriën en archaea (bacterie-achtige organismen), waarvan het DNA los in de cel ligt. Bij eukaryoten ligt het DNA netjes opgeslagen in een celkern. Traditioneel wordt deze laatste groep vaak onderverdeeld in drie grote rijken: planten, schimmels en dieren. We weten dat Prototaxites een eukaryoot was, dus wetenschappers proberen hem onder te brengen in een van deze rijken.
De fossielen vertonen weinig overeenkomsten met dieren, dus dat rijk is uitgesloten. Ze laten wel gelijkenissen zien met planten, maar vreemd genoeg ook met schimmels. Tegelijkertijd verschillen ze ook veel van de organismen in deze twee rijken. De ware identiteit van Prototaxites blijft vooralsnog dus een gok.
Maar wetenschappers kwamen laatst wel met een opvallende en spannende theorie. In het volledige artikel in KIJK editie 6 van 2026 lees je daar alles over.
Bestel KIJK editie 6 van 2026 in onze webshop, met gratis verzending binnen Nederland.