Op vakantie is het leuk om een grot te bezoeken, maar hoe ontstaan die (soms gigantische) ondergrondse holtes?
Veruit de grootste en bekendste grotten zijn gevormd in kalksteen. Regenwater neemt koolstofdioxide op uit de lucht en uit de bodem, waardoor het een beetje zuur wordt. Dat zwakke zuur kan, net als natuurlijk voorkomend waterstofsulfide, kalksteen oplossen.
Dat proces begint meestal in natuurlijke breuken en scheuren. Gedurende tienduizenden tot miljoenen jaren worden zulke scheuren verbreed tot gangen en uiteindelijk tot grote ondergrondse ruimtes. Ondergrondse rivieren en meren versnellen dit proces.
Het omgekeerde gebeurt ook: wanneer water dat met kalk is verzadigd uit het plafond van een bestaande grot druppelt, slaat de kalk opnieuw neer. Zo ontstaan druipstenen en daarmee druipsteengrotten.
Lees ook:
- Archeologen ontdekken oudste grotschildering ooit
- Deze grotten op Mars zijn veelbelovende plekken om te zoeken naar sporen van buitenaards leven
Lava en ijs
Grotten kunnen zich verder op andere manieren vormen. In gesteenten die nauwelijks oplossen, zoals graniet of kwartsiet, kan ‘mechanische erosie’ ervoor zorgen dat het gesteente wordt uitgehold: wind, water, ijs en temperatuurverschillen breken harde gesteenten langzaam af. Meestal zie je dat aan bergen die afbrokkelen en worden uitgesleten, maar soms volgt de erosie juist een zwakke plek onder de grond, zoals een oude scheur of zachtere gesteentelaag. Ook dan kan er een grot ontstaan.
Een heel andere categorie zijn lavatunnels. Bij een vulkaanuitbarsting koelt de bovenkant van een lavastroom vaak snel af, terwijl de vloeibare lava eronder blijft doorstromen. Wanneer de toevoer stopt en de laatste lava wegstroomt, blijft een lange tunnel met afgeronde wanden achter. Een vergelijkbaar proces kan zich afspelen in gletsjers: smeltwater dat zich een weg onder het ijs zoekt, slijt daar tegelijkertijd een ijsgrot uit.
Deze vraag kon je vinden in KIJK 2/2026.
Ook een vraag voor de rubriek ‘KIJK Antwoordt’? Mail hem naar info@kijkmagazine.nl. En in onze special geven we antwoord op 172 bijzondere, verrassende en boeiende vragen! Bestel hem hier!
Beeld: Francesco Riccardo Iacomino/Getty Images