De ruimte waaruit het heelal bestaat, rekt voortdurend uit. Hoe snel verloopt die kosmische expansie?
Door de uitdijing van het heelal bewegen sterrenstelsels steeds verder bij elkaar vandaan. Je kunt dit vergelijken met een krentenbrood in de oven: doordat het deeg (de ruimte) rijst, worden de krenten (de stelsels) uit elkaar geduwd. Hoe verder twee stelsels uit elkaar staan, hoe sneller ze bij elkaar weg bewegen (zie de animatie hieronder).
De onderlinge afstand tussen twee sterrenstelsels wordt daardoor elke miljard jaar zo’n 7 procent groter. Neem bijvoorbeeld onze Melkweg en M109, het stofzuigersterrenstelsel. Die bevonden zich pakweg 67 miljoen lichtjaar uit elkaar. Door de uitdijing van het heelal is die afstand de afgelopen miljard jaar gegroeid tot ongeveer 72 miljoen lichtjaar.
Lees ook:
Twee keer zo snel als het licht
De verste sterrenstelsels die we kunnen zien, staan momenteel op ruim 30 miljard lichtjaar afstand. Ze vliegen razendsnel van ons weg: elk jaar bevinden ze zich ruim twee lichtjaar verder. Deze stelsels bewegen dus twee keer zo snel als het licht bij ons vandaan.
Is dat niet in strijd met Einsteins relativiteitstheorie, die stelt dat niks sneller kan bewegen dan het licht? Nee, want die theorie gaat over de beweging van objecten dóór de ruimte. In dit geval is het echter de ruimte zelf die beweegt en daardoor de sterrenstelsels uit elkaar duwt. De stelsels blijven ten opzichte van de ruimte gewoon op hun plek, net zoals de krenten in het rijzende brood zich ten opzichte van het deeg niet verplaatsen.
Deze vraag kon je vinden in KIJK 11-12/2025.
Ook een vraag voor de rubriek ‘KIJK Antwoordt’? Mail hem naar info@kijkmagazine.nl. En in onze special geven we antwoord op 172 bijzondere, verrassende en boeiende vragen! Bestel hem hier!
Tekst: Yannick Fritschy
Beeld: NASA/ESA