Waar komen ‘rechts’ en ‘links’ in de politiek vandaan?

KIJK-redactie

2018-11-14 10:59:33

politiek rechts links

Om de politieke richting van partijen, personen en organisaties aan te duiden, worden de termen ‘links’ en ‘rechts’ gebruikt. Maar waar komen die eigenlijk vandaan?

Daarvoor moeten we terug naar 1789, het jaar waarin de Franse Revolutie begon. Anders dan vaak wordt gedacht, was die er aanvankelijk helemaal niet op gericht om koning Lodewijk XVI uit de weg te ruimen. De revolutionairen wilden een einde maken aan het honderden jaren oude politieke systeem waarin de vorst absolute macht had en de adel en de geestelijken allerlei voorrechten genoten. In het nieuwe bestel zagen ze wel degelijk een rol voor Lodewijk.

Behoudend vs. vernieuwend

Maar over wat die rol precies zou inhouden, werd in de Nationale Vergadering (een soort voorlopig parlement; zie het openingsbeeld) stevig gediscussieerd. De leden die vonden dat de koning nog steeds veel te zeggen moest hebben, zaten rechts van de voorzitter, en degenen die de bevoegdheden van de koning wilden inperken, zaten links van hem. De toenmalige Franse kranten begonnen de respectievelijke kampen met ‘rechts’ en ‘links’ aan te duiden: de behoudzuchtigen waren rechts, de vernieuwers links.

Nadat Lodewijk in 1793 toch onder de guillotine was beland, bleven deze labels in de Franse politiek in gebruik, ook al ging het voortaan over heel andere onderwerpen. Geleidelijk namen diverse Europese landen in de negentiende eeuw de termen rechts en links van de Fransen over.

Mengelmoes

Maar in Groot-Brittannië duurde het tot de jaren dertig van de vorige eeuw voordat tijdens debatten in het parlement over de Spaanse Burgeroorlog de woorden rechts en links vielen. In de Verenigde Staten zijn ze op politiek gebied nooit echt aangeslagen. Daar heeft Republikeins min of meer de betekenis van conservatief, terwijl Democraten over het algemeen als progressief gelden. En liberals zijn er mensen die wij links zouden noemen.

Tegenwoordig is de betekenis van de woorden rechts en links behoorlijk vervaagd. Onderzoek van de politicoloog Simon Otjes (Rijksuniversiteit Groningen) heeft een paar jaar geleden aangetoond dat veel Europese kiezers zeker wat sociaaleconomische kwesties betreft niet meer in termen van rechts en links denken. Zo vinden ze bijvoorbeeld dat de belastingen wel omlaag kunnen (een ‘rechts’ idee), terwijl er niet mag worden bezuinigd op de verzorgingsstaat (een ‘links’ idee).

Deze vraag kon je vinden in KIJK 5/2018.

Ook een vraag voor de rubriek ‘KIJK antwoordt’? Laat hem via onderstaand formulier achter.

[contact-form-7 id=”141402″ title=”Vraag antwoord formulier”]

Tekst: Leo Polak

Nu in onze webshop: de KIJK-scheurkalender 2019! Deze staat vol intrigerende feiten, leuke quotes, en elke dag een ‘verjaardag’: van een bijzonder persoon of een opmerkelijke gebeurtenis. Bestel de scheurkalender hier.







Bestel hier de nieuwste editie!




Meer KIJK antwoordt

DRONE FOTOWEDSTRIJD

Doe mee met je mooiste

dronefoto en maak kans op een van de fantastische prijzen