Uit een nieuwe studie blijkt dat biochar, een houtskoolachtige stof die gebruikt wordt als bodemverbeteraar, ook effect heeft op mieren. 

De laatste tijd is er steeds meer aandacht voor biochar. Dit koolstofrijke product laat niet alleen planten beter groeien, maar haalt ook CO₂ uit de atmosfeer en slaat het op in de grond. Het wordt dan ook gezien als een van de middelen om de effecten van klimaatverandering tegen te gaan. Ook de landbouw heeft baat bij het gebruik van biochar. 

Uit een nieuwe studie van de Chinese Kunming University of Science & Technology blijkt dat de bodemverbeteraar nog een effect heeft: in de juiste dosis laat het mieren betere nesten bouwen.

Lees ook: 

• Mieren zetten CO2 om in een stenen pantser – wat kunnen wij daarvan leren?
• Deze mieren plegen een staatsgreep door werksters te misleiden hun koningin te vermoorden

Het mierenexperiment 

Biochar kun je op meerdere manieren verkrijgen. Het wordt gemaakt door organisch afval – van gewasresten tot mest en hout – in een gecontroleerde omgeving te verbranden. De onderzoekers gebruikten biochar van rijststro in hun mierenexperiment. 

Ze kochten 120 mieren (Formica japonica) van dezelfde kolonie, zodat ze zo min mogelijk kans liepen dat genetische diversiteit de resultaten zou beïnvloeden.

Eerst lieten ze de mieren zeven dagen acclimatiseren in een biochar-vrije omgeving. Daarna deelden ze de mieren op in vier groepen, die ze in verschillende containers plaatsten. Die hadden allemaal een bodem met een ander biochargehalte, respectievelijk 0, 2,5, 5 en 10 procent. 

Wat bleek? De mieren die in de bakken met 2,5 en 5 procent biochar leefden, lieten sterker blijken dat ze hun leefgebied waardeerden, bouwden grotere en complexere nesten en vonden sneller voedsel. 

De gevolgen van biochar in een mierennest

De beste resultaten werden behaald als de bodem voor 5 procent uit biochar bestond. Deze mieren maakten hun nesten twee keer zo groot als die van de andere mieren en ze vonden veel sneller eten. Ze lieten ook het vaakst verdedigend gedrag zien toen de onderzoekers rode vuurmieren loslieten in de containers. 

“Het gedrag van mieren is belangrijk, omdat het direct verband houdt met ecologische functies”, vertelt eerste auteur van de studie, Sha Liu. “Als mieren complexere nesten bouwen en efficiënter voedsel zoeken, verbeteren ze de bodemporositeit, de voedingsstoffenkringloop en de biologische interacties. En wel op zo’n manier dat ze het hele ecosysteem ondersteunen.”  

Te veel biochar doodt mieren 

Hoewel de toevoeging van een beetje biochar positieve effecten had, stond in het onderzoek ook een duidelijke waarschuwing: een biochar-dosis van tien procent maakte al deze voordelen ongedaan en liet zelfs de overlevingskans van de mieren sterk dalen. 

“Bodemverbetering is niet alleen een kwestie van de voedings- of pH-waarde verbeteren”, vertelt onderzoeker Bo Pan. “Het gaat er ook om dat we de levende ingenieurs beschermen die de ecosystemen in de bodem draaiende houden. Onze resultaten laten zien dat mieren erg positief op biochar kunnen reageren, maar alleen binnen een specifiek bereik.” 

Houd rekening met hele ecosysteem

Het onderzoek naar de koolstofrijke bodemverbeteraar richt zich tot nu toe vooral op de effecten op microben, planten en de chemische samenstelling van de bodem. Maar de gevolgen voor dieren, met name sociale insecten, zoals de mier, zijn minder bekend. 

Daarom benadrukken de onderzoekers dat in toekomstige veiligheidsbeoordelingen van biochar er rekening moet worden gehouden met bodemdieren.

Pan: “Nu het gebruik van biochar toeneemt, moeten we het toepassen op een manier die het hele ecosysteem ondersteunt. Ons onderzoek laat zien dat mierengedrag een goede indicator is om te zien of biochar het bodemleven helpt of juist onder druk zet.”

Bronnen: Biochar, EurekAlert!