Het inademen van rook is niet goed voor je, zoveel is duidelijk. Maar wat de precieze gevolgen zijn van bosbrandrook op het menselijk lichaam is onvoldoende onderzocht, waarschuwen onderzoekers van de University of California, Riverside (VS).
De grote brand die afgelopen maand op de Veluwe woedde, maakte pijnlijk duidelijk dat Nederland niet immuun is voor zulke natuurrampen. Het KNMI waarschuwt dat het natuurbrandrisico de komende jaren zal toenemen, wat het noodzakelijk maakt om de gevolgen ervan op de volksgezondheid in kaart te brengen. Maar volgens onderzoekers van de University of California, Riverside (VS) is er een groot kennisgat. “Er is weinig onderzoek gedaan naar de medische en biologische schade die bosbrandrook kan veroorzaken”, aldus hoogleraar biomedische wetenschappen David Lo.
Lees ook:
Gevolgen natuurbrand op volksgezondheid gebaseerd op correlatie
Het is bekend dat rook slecht is voor de volksgezondheid, maar die conclusie wordt voornamelijk getrokken door statistische correlaties – als groepen mensen worden blootgesteld aan rook, gaat het aantal ziekenhuismeldingen vanwege ademhalings- en hartproblemen omhoog.
Maar het is niet duidelijk welke componenten in de rookpluim precies verantwoordelijk zijn voor deze negatieve gezondheidseffecten. Dat komt omdat de exacte samenstelling van rook ongelooflijk complex is. Welke emissie welke ziekte tot gevolg heeft, is daardoor grotendeels onbekend.
Daarnaast wijzen de onderzoekers erop dat de ene natuurbrand de andere niet is. In hun studie maken ze onderscheid tussen wildland fires (WLF) en wildland-urban interfaces (WUI). Simpel gezegd: branden waarbij alleen natuur verloren gaat en branden die zowel natuur als stedelijke bebouwing in vlammen laten opgaan. De emissies in deze rookpluimen verschillen.
WUI-rook is anders, omdat die naast verbrand hout ook uit verbrand plastic, metaal, schoonmaakmiddel, glasvezel en andere materialen bestaat. Dat creëert een mengsel van toxische stoffen dat volgens de onderzoekers te vergelijken is met de rook van militaire burnpits. Dat zijn grote kuilen waarin onder meer uniformen, munitie en medisch afval worden verbrand. Er zijn sterke aanwijzingen dat blootgestelde soldaten een groter risico lopen op allerlei longklachten, waaronder COPD en astma.
Oude en nieuwe rook
Een tweede bijkomstigheid is dat de rook van een natuurbrand niet statisch is. Terwijl de deeltjes door de lucht reizen, ondergaan ze een chemische transformatie. Ze oxideren en condenseren door de blootstelling aan atmosferische gassen en zonlicht. De onderzoekers noemen rookdeeltjes die deze transformatie hebben ondergaan ‘verouderde’ rook.
In rookwolken die al meerdere dagen in de atmosfeer hangen, is 97 procent van het fijnstof (deeltjes kleiner dan 1 micrometer) verouderd. De specifieke gezondheidseffecten hiervan zijn nog niet bekend, al zijn er duidelijke aanwijzingen dat ze ademhalingsproblemen kunnen veroorzaken.
Medische en biologische effecten aantonen
De wetenschappers zien hun overzichtsonderzoek vooral als een oproep om actie te ondernemen. Als we de gezondheidseffecten van natuurbranden willen begrijpen en behandelen, moeten we weten hoe de emissies reageren in ons lichaam. Slechts een correlatie vaststellen tussen rook en gezondheidsklachten is niet afdoende. Ze roepen daarom op om te investeren in biomedisch onderzoek.
Ze zien een speciaal lab voor zich (environmental chamber exposure system) waarin onderzoekers specifieke emissies van zowel WLF- als WUI-rook kunnen testen. Zo’n gecontroleerde omgeving biedt de mogelijkheid om te achterhalen welke emissies welke chronische ziektes veroorzaken, en hoe deze precies ontstaan in het lichaam. “Tot die tijd zullen we maar deels begrijpen hoe groot de impact van een natuurbrand op de volksgezondheid werkelijk is”, aldus Lo.
Bronnen: Frontiers in Public Health, EurekAlert!
Beeld: Marc Szeglat/Unsplash