In deze rubriek tipt de redactie elke week wat de beste of interessantste artikelen op de website waren. Deze keer: kleine kernreactoren, plasticetende kakkerlakken en mysterieuze explosies in het heelal.
Zijn kleine kerncentrales beter dan grote kernreactoren?
De Europese Unie gaat flink investeren in kernenergie om minder afhankelijk te worden van buitenlandse energiebronnen en minder last te hebben van schommelende prijzen. De Europese Commissie, die de plannen dinsdag bekendmaakte, wil vooral inzetten op small modular reactors (SMR’s). Dat zijn kleine, geavanceerde kernreactoren die modulair gebouwd worden: volgens een gestandaardiseerd proces, met vaste onderdelen. Ze rollen als het ware in een fabriek van de lopende band.
Deze SMR’s produceren net als hun grote broers groene stroom. Inderdaad, ‘groene stroom’, want kernenergie levert stroom zonder CO2-emissie – handig als de zon niet schijnt en de wind niet waait. Bovendien zouden ze veel efficiënter, veiliger en goedkoper zijn dan traditionele grote kernkrachtpatsers.
De EU hoopt SMR’s al in 2030 in te kunnen zetten, en Nederland is een van de Europese landen die daar serieus interesse in hebben. Maar SMR’s zijn nog in de ontwikkelfase. Experts twijfelen dan ook of de techniek al klaar is voor gebruik. Volgens een rapport van het Institute for Energy Economics and Financial Analysis (IEEFA) uit 2024 zijn dergelijke reactoren bijvoorbeeld nog steeds te duur, te traag en te riskant.
Wat zijn precies de voordelen van SMR’s? En wat zijn de obstakels? Je leest het hier.
Deze kakkerlak eet plastic en doet dat verrassend snel
Hoewel insecten onmisbaar zijn in ecosystemen, hebben de meeste soorten toch een slechte reputatie. En op de lijst met meest gehate insecten staan kakkerlakken zelfs ergens bovenaan. Maar misschien moeten we toch iets meer ontzag hebben voor kakkerlakken. Ze kunnen mogelijk helpen bij het oplossen van ons plasticprobleem. Onderzoekers hebben namelijk ontdekt dat de Argentijnse kakkerlak (Blaptica dubia) verrassend goed is in het opeten en afbreken van plastic.
Niemand weet wat deze mysterieuze explosies in het heelal veroorzaakt – maar er is wel een nieuwe theorie
In 2018 waren astronomen getuige van een extreem heldere kosmische explosie. Hij was tien tot honderd keer helderder dan een typische supernova, de gewelddadige dood van een ster. Ook opvallend was dat de helderheid enorm snel toenam. Binnen een paar dagen bereikte de explosie al zijn maximale helderheid. Bij supernovae duurt dat bijvoorbeeld vaak meerdere weken.
De lichtuitbarsting werd ‘AT 2018cow’ genoemd, of kortweg ‘the Cow’. De astronomen konden geen verklaring vinden voor de explosie. In de jaren daarna hebben wetenschappers nog een handjevol vergelijkbare explosies ontdekt, die inmiddels fast blue optical transients (FBOT’s) worden genoemd. Het is nog altijd een mysterie hoe deze explosies ontstaan. Chinese onderzoekers hebben nu wel een nieuwe theorie.