30 januari 2026 09:00
Trine Lise Sviggum Helgerud / Norwegian Polar Institute.
Het klinkt als een paradox: Spitsbergen kent steeds minder ijsdagen, maar de ijsberen die er leven, zijn dikker geworden. Onderzoekers hebben waarschijnlijk een verklaring.
Op het Noorse eiland Spitsbergen leven tussen de 2500 en 3000 ijsberen, pakweg een negende van het totale aantal ijsberen ter wereld. Voor hun overleving zijn ze sterk afhankelijk van zee-ijs. Vanaf de rand jagen ze op hun prooien, met name de ringelrob. Maar Spitsbergen smelt. Sinds 1980 is het daar per decennium twee graden warmer geworden. Toch lijkt de ijsbeer zich vooralsnog goed aan te passen. Hij is zelfs dikker geworden.
Lees ook:
Onderzoekers van het Norwegian Polar Institute wilden weten hoe het kan dat de populatie op Spitsbergen zo stabiel blijft. Daarvoor gebruikten ze de data van 1188 lichaamsmetingen van 770 volwassen ijsberen, verkregen tussen 1992 en 2019. Daarmee konden ze de zogeheten body composition index (BCI) bepalen. Die index zegt iets over hoe onder andere vet en spieren zijn verdeeld over het lichaam. De veranderingen in BCI legden ze naast de hoeveelheid ijsvrije dagen in diezelfde periode van 27 jaar.
Toen zagen ze iets verwonderlijks. Het aantal ijsvrije dagen was in deze periode met ongeveer honderd dagen toegenomen – met een snelheid van zo’n vier dagen per jaar. Maar na het jaar 2000 nam de BCI van de ijsberen toe. Met andere woorden: de vetreserves van de roofdieren groeiden, terwijl het zee-ijs slonk.
De onderzoekers vermoeden dat hun grotere vetreserves te danken zijn aan een veranderde jachtstrategie. De ijsberen zijn namelijk op rendieren en walrussen gaan jagen. Deze leven op het land en werden in het verleden overbejaagd door de mens. Voor walrussen geldt sinds 1952 een jachtverbod, en voor rendieren geldt een quotum. Zij dienen nu vaker als hapje voor de ijsbeer.
Een tweede reden is dat het verlies van zee-ijs ertoe kan leiden dat ringelrobben zich ophouden in kleinere gebieden, wat de jachtefficiëntie van ijsberen vergroot. Met minder moeite scharrelen ze nu hun maaltijd bij elkaar.
De ijsbeerpopulatie op Spitsbergen blijkt over bijzonder veel aanpassingsvermogen te beschikken. Maar wie nu denkt dat het smeltende zee-ijs helemaal geen effect heeft op de dieren, zit ernaast.
De vrouwtjes die aan de rand van het zee-ijs leven, trekken in de herfst terug naar het eiland om ’s winters in hun holen te bevallen. Dat is een tocht van honderden kilometers. Vroeger konden ze dat lopend doen, maar nu er minder zee-ijs is, zien ze zichzelf genoodzaakt om te zwemmen. Dat kost veel meer energie.
Als het zee-ijs zich verder terugtrekt, zullen ze nog meer kilometers moeten afleggen tussen hun hol en de ringelrob-jachtgronden. Dit zien we ook al gebeuren bij andere ijsbeerpopulaties. Hoe iedere populatie zich gaat ontwikkelen nu de Arctische regio’s opwarmen, blijft afwachten.
Bronnen: EurekAlert!, Scientific Reports
Duik in de wereld van wetenschap, technologie en ruimtevaart met KIJK! Ontdek de meest fascinerende achtergronden, baanbrekende ontwikkelingen en de spannendste verhalen uit de ruimte.
Wil jij niets missen én profiteren van een scherpe aanbieding? Word nu lid van KIJK en lees meer voor minder!
