Vogels blijven uit de buurt van windturbinebladen die de kleuren van giftige slangen hebben. Dat blijkt uit een videospel voor vogels.

Hoewel windturbines bij lange na niet de grootste oorzaak van vogelsterfte zijn, botsen er toch regelmatig vogels tegen de wieken. Meestal overleven ze zo’n botsing niet. Finse wetenschappers hebben nu ontdekt dat vogels windturbines beter ontwijken als de rotorbladen de kleurenpatronen van giftige slangen hebben. Ze schrijven erover in het vaktijdschrift Behavioral Ecology.

Lees ook:

• ’s Werelds grootste drijvende windturbine is klaar voor gebruik
• Jaarlijks sterven miljoenen vleermuizen door botsingen met windturbines – waarom?

Videospel

Veel dieren gebruiken opvallende kleuren of kleurenpatronen om te waarschuwen dat ze gevaarlijk zijn, bijvoorbeeld omdat ze gif hebben. Denk bijvoorbeeld aan slangen, kikkers en wespen. De neiging om deze kleuren te vermijden is vaak genetisch vastgelegd; zelfs als dieren er nog geen ervaring mee hebben, blijven ze er uit de buurt van.

De Finse onderzoekers vroegen zich daarom af of vogels ook windturbines vermijden als die dit soort kleuren hebben. Om dat uit te vogelen, lieten ze koolmezen een soort videospel spelen. Daarvoor gebruikten ze een speciaal touchscreen dat reageert op aanrakingen van een snavel.

De onderzoekers leerden de koolmezen om met hun snavel op stippen op het scherm te tikken om voedsel te krijgen. Nadat de vogels dat doorhadden, verscheen er een windturbine op het scherm. De stippen zaten nu dicht bij de draaiende wieken. De wetenschappers hielden bij of de koolmezen nog steeds op het scherm durfden te tikken.

In het videospel kwamen de vogels vier verschillende soorten windturbines tegen. Eén turbine had volledig witte wieken. Een andere had witte wieken met rode strepen, zoals vaak wordt gebruikt bij windturbines in de buurt van vliegvelden, zodat ze beter zichtbaar zijn voor piloten. De derde variant had één zwarte wiek. Uit eerdere onderzoeken zou blijken dat vogels de draaiende rotorbladen daardoor beter kunnen zien. De vierde turbine had zwart-geel-rood gestreepte wieken, dezelfde kleuren als die van zeer giftige koraalslangen. Deze laatste variant is door de Finse wetenschappers bedacht en wordt momenteel nog nergens toegepast.

Simpel en goedkoop

Het vermoeden van de onderzoekers klopte. De slangenversie bleek de koolmezen inderdaad het beste af te schrikken. De vogels wachtten het langst voordat ze op het scherm tikten, of deden dat zelfs helemaal niet. Vooral wanneer de wieken ronddraaiden, waren ze er bang voor. De volledig witte wieken, die in het echt verreweg het vaakst voorkomen, bleken de slechtste optie.

De slangenwieken zullen botsingen waarschijnlijk niet volledig voorkomen, maar ze bieden wel een eenvoudige en goedkope manier om vogelsterfte te verminderen. Andere oplossingen zijn vaak ingewikkelder of duurder, zoals computergestuurde camera’s die de windturbines stilzetten als er een vogel aankomt vliegen.

Moeten nu alle windturbines worden geverfd? Zo ver is het nog niet. Met het videospel konden de onderzoekers het gedrag van vogels bestuderen zonder ze in gevaar te brengen, maar vervolgexperimenten moeten nu aantonen of de gestreepte wieken in het echt ook zo goed werken. Bovendien moet nog worden onderzocht of andere vogelsoorten ook worden afgeschrikt door de slangenstrepen.

Bronnen: Behavioral Ecology, University of Helsinki via EurekAlert!