27 januari 2026 15:00
De larven van de gewone oliekever verzamelen op de top van grassprieten en plantenstengels. Daar produceren ze bloemengeuren om bijen te lokken. Beeld: Brenda Black/iNaturalist.
De larven van de gewone oliekever ruiken naar bloemetjes. Dat klinkt misschien leuk, maar voor bijen is het een nachtmerrie.
Bijen zijn belangrijke bestuivers voor veel planten. Om de insecten naar hun bloemen te lokken, maken planten daarom nectar aan. Ze adverteren dat voedzame goedje met karakteristieke geuren. Maar bijen worden ook regelmatig bedrogen; sommige planten produceren wel geurige bloemen, maar geen kostbare nectar.
Nieuw onderzoek laat nu zien dat bijen niet alleen de dupe zijn van misleidende bloemen, maar ook van de larven van de gewone oliekever. Deze produceren bloemengeuren en springen op de vacht van bijen die daarop afkomen. Vervolgens liften ze mee naar het bijennest. Daar eten ze de eieren op en snoepen ze van de voedselvoorraad die de bijen hebben aangelegd voor hun jongen.
Het gedrag is beschreven in een artikel dat nog gepubliceerd moet worden, maar dat nu al is te lezen op de preprintserver bioRxiv. Volgens de onderzoekers is het tot nu toe het enige bekende geval van dieren die de geur van bloemen nadoen.
Lees ook:
Gewone oliekevers leggen hun eieren in de grond. Als de feloranje larven uit de eieren kruipen, klimmen ze in grote groepen naar de toppen van grassprieten, bijvoorbeeld die van tarwegras. De onderzoekers vroegen zich af waarom ze dat doen. Ze vermoedden dat ze daar misschien geuren afgaven. Het is namelijk bekend dat de larven van andere oliekevers soms de geur van vrouwtjesbijen nadoen om mannetjes te lokken.
De onderzoekers verpulverden een aantal larven en plaatsten de larvepuree in een apparaat dat de verschillende moleculen in gassen kan identificeren (een gaschromatograaf-massaspectrometer). Daaruit bleek dat de larven veel monoterpenoïden produceren. Deze vluchtige moleculen zijn zeldzaam in insecten, maar komen veel voor in planten. Ze staan erom bekend dat ze bestuivers aantrekken.
De volgende vraag was of bijen inderdaad op deze specifieke monoterpenoïden afkomen. De onderzoekers maakten een parcours in de vorm van de letter Y en lieten de bijen aan de onderkant los. De insecten konden vervolgens kiezen of ze naar de arm met de geur van keverlarven vlogen, of naar de arm met de geur van tarwegras. Ze kozen veel vaker voor de larvengeur.
Het zijn vooral solitaire bijen die op de geur afkomen. Deze bijensoorten leven niet in grote kolonies, maar maken een eigen nest en leggen zelf eitjes. De larven die de bijennesten binnendringen, groeien daar op tot volwassen kevers. Waarschijnlijk lukt dat beter als er niet honderden bijen zijn die het nest verdedigen tegen indringers.
Volgens de onderzoekers worden de larven zelf ook aangetrokken door de bloemengeur, waardoor ze als een klompje boven aan een grasspriet of plantenstengel verzamelen (zie foto bovenaan dit artikel). Door te clusteren produceren ze waarschijnlijk een sterkere geur en lokken ze meer bijen.
Duik in de wereld van wetenschap, technologie en ruimtevaart met KIJK! Ontdek de meest fascinerende achtergronden, baanbrekende ontwikkelingen en de spannendste verhalen uit de ruimte.
Wil jij niets missen én profiteren van een scherpe aanbieding? Word nu lid van KIJK en lees meer voor minder!
