In India sterven jaarlijks tienduizenden mensen na een slangenbeet. Gaat een nieuw type tegengif daar verandering in brengen?
Wereldwijd sterven jaarlijks 81.000 tot 138.000 mensen na een slangenbeet. Nog eens zo’n 400.000 mensen worden gebeten en houden er blijvende schade aan over. India is het land met verreweg de meeste sterfgevallen, ongeveer 58.000 per jaar. Wetenschappers werken aan een nieuw tegengif dat goed werkt tegen het gif van de gevaarlijkste cobra’s in India. Dat melden ze in het vakblad Science Translational Medicine.
Lees ook:
Paarden
Tegengif wordt al bijna een eeuw lang op dezelfde manier gemaakt. Dat gebeurt door paarden te injecteren met een lage dosis slangengif en vervolgens bloed af te nemen en daar antilichamen tegen het gif uit te halen. Die antilichamen binden aan de gifstoffen om ze onschadelijk te maken.
Het injecteren van een slachtoffer met zo’n mengsel van paardenantilichamen is vaak effectief, maar heeft ook nadelen. Het menselijk immuunsysteem kan bijvoorbeeld heftig reageren op de lichaamsvreemde antilichamen, wat veel bijwerkingen veroorzaakt. Bovendien is het mengsel relatief complex en is er een hoge dosis van nodig.
Nanolichamen
Vorig jaar maakten onderzoekers een tegengif van zogenoemde nanolichamen, kleine fragmenten van een speciaal type antilichaam dat voorkomt bij kameelachtigen, zoals lama’s en alpaca’s. De kleine fragmenten binden aan gifstoffen om ze onschadelijk te maken, maar bevatten minder structuren waar het immuunsysteem heftig op kan reageren.
Nog een voordeel van deze nanolichamen is dat ze eenvoudig in grote hoeveelheden zijn te produceren met behulp van microben in bioreactoren. Het is daardoor niet nodig om telkens een kameelachtige te injecteren met gif en vervolgens bloed af te nemen. Bovendien kun je ervoor kiezen om heel specifieke nanolichamen te produceren, waardoor het tegengif zeer gericht werkt en je slechts een lage dosis nodig hebt. Het mengsel van antilichamen uit paardenbloed bevat bijvoorbeeld ook allerlei antilichamen die niet specifiek tegen het gif werken, waardoor een hogere dosis nodig is.
Tests met muizen
Het tegengif dat de onderzoekers vorig jaar maakten, was toegespitst op slangen uit Sub-Sahara-Afrika. Nu hebben ze het tegengif aangepast zodat het werkt tegen vier zeer giftige cobrasoorten die in India leven: de brilslang, de Thaise cobra en twee soorten koningscobra’s.
Om hun nieuwe tegengif te testen, injecteerden de onderzoekers muizen met het gif van deze slangen. Daarna gaven ze de dieren een lage dosis van het tegengif, dat uit slechts vijf verschillende nanolichamen bestond. De muizen overleefden het allemaal, zelfs als ze het tegengif pas een half uur na de gifinjectie kregen toegediend. Ook muizen die al verlammingsverschijnselen vertoonden, herstelden volledig.
Het tegengif is overigens nog niet klaar voor gebruik. De onderzoekers moeten eerst aantonen of het veilig is voor mensen, en daarna nog vaststellen hoe goed het daadwerkelijk werkt. Maar het onderzoek is vooral interessant omdat het aantoont dat zeer kleine hoeveelheden nanolichamen genoeg zijn om het gif van verschillende slangen te neutraliseren. Bovendien zou dezelfde methode kunnen worden gebruikt om relatief eenvoudig tegengif te maken voor slangen in andere regio’s.
Bronnnen: Science Translational Medicine, IISC via EurekAlert!