Op Io, een van Jupiters manen, hebben wetenschappers de krachtigste vulkaanuitbarsting ooit gemeten.

Jupitermaan Io is verreweg het meest vulkanische hemellichaam in ons zonnestelsel. Maar wetenschappers zijn nu getuige geweest van een vulkaanuitbarsting die zelfs voor Io extreem is. Volgens de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA kwam daar grofweg zes keer zoveel energie bij vrij als alle energiecentrales op aarde samen produceren. Het vulkanische gebied was bovendien ongeveer even groot als heel IJsland. De ontdekking is beschreven in vakblad JGR Planets.

De uitbarsting werd gemeten door Juno, een ruimtevaartuig dat Jupiter bestudeert, maar soms ook een kijkje neemt bij een paar van zijn manen. Op 27 december 2024 vloog Juno op 74.400 kilometer afstand langs Io en richtte zijn instrumenten toen op het zuidelijk halfrond van de maan. Daar mat het ruimtevaartuig een groot gebied waar gigantisch veel infraroodstraling vandaan kwam.

Volgens de onderzoekers is dat het gevolg van meerdere vulkanen die tegelijk uitbarstten, waarschijnlijk doordat ze worden gevoed door dezelfde magmakamer. Het vulkanische gebied heeft een oppervlakte van zo’n 100.000 vierkante kilometer. Het totale vermogen van de infraroodstraling was ruim 80 biljoen watt. Dat maakt het volgens NASA de krachtigste vulkanische uitbarsting ooit gemeten op Io, of in het zonnestelsel.

Op 3 maart vliegt Juno opnieuw langs Io en zal dan kijken hoe het landschap in het vulkanische gebied is veranderd.  

Lees ook:

• Hoe een vulkaanuitbarsting mogelijk de Zwarte Dood naar Europa bracht
• Zuidpoolijs lost eeuwenoud vulkaanmysterie op: twee vulkanen barstten tegelijkertijd uit

Waarom zijn er zoveel vulkanen op Io?

Io is ongeveer even groot als de maan van de aarde, maar draait enorm dicht rond de gasreus – elke 42,5 uur voltooit hij een rondje (de aardse maan doet er 27 dagen over). Dat rondje is bovendien geen perfecte cirkel, maar een elliptische (eivormige) baan. Dat betekent dat de invloed van Jupiters gigantische zwaartekracht op Io steeds verandert. Dit zorgt ervoor dat de maan continu een beetje uit elkaar wordt getrokken of in elkaar wordt geduwd. Bij deze vervormingen ontstaat enorm veel hitte, waardoor een groot deel van Io’s binnenste gesteentelagen zijn gesmolten. Deze magma komt regelmatig met veel kracht omhoog.

Bronnen: NASA, JGR Planets

Openingsbeeld: NASA/JPL

Duik in de wereld van wetenschap, technologie en ruimtevaart met KIJK! Ontdek de meest fascinerende achtergronden, baanbrekende ontwikkelingen en de spannendste verhalen uit de ruimte.

Wil jij niets missen én profiteren van een scherpe aanbieding? Word nu lid van KIJK en lees meer voor minder!

Ga naar de aanbieding!