Een rare snuit, een platte staart en nu blijkt het vogelbekdier nog een unieke eigenschap te hebben, in zijn vacht.
Het vogelbekdier heeft allerlei onverwachte eigenschappen. Zijn snuit is net een eendensnavel en zijn staart lijkt op die van een bever. Aan hun poten zitten zwemvliezen, maar ook giftige stekels. En hoewel ze een zoogdier is en melk geeft, legt mevrouw vogelbekdier eieren. Aan de lijst met uitzonderlijke eigenschappen is nog een unicum toegevoegd.
Onderzoekers van de Universiteit Gent bestudeerden de melanosomen van verschillende zoogdieren. Dat zijn de verffabrieken van onze cellen. De melanosomen maken pigment aan, dat dieren hun kleur geeft, en de kleurstoffen liggen er in opgeslagen. Bij zoogdieren kunnen de melanosomen rond zijn of wat meer ovaal, maar ze staan altijd een beetje bol. Niet bij het vogelbekdier. De melanosomen in de vacht van deze dieren blijken hol te zijn.
Lees ook:
Sprankelende kleuren
Holle melanosomen komen vaker voor, schrijven de onderzoekers. Bijvoorbeeld bij vogels. Holle melanosomen hebben dan altijd een wat uitgerekte vorm. Ze zijn ovaal. En ze liggen strak geordend in de cellen. Ze vormen nette nanostructuren, wat vogelveren hun uitbundige kleuren kan geven. Denk ook aan iriserende effecten zoals het glimmen van spreeuwen, de glanzend groene kop van eendenmannetjes of het sprankelende paars van stadsduiven.
De holle melanosomen van vogelbekdieren zijn niet ovaal maar rond. Dat is verder nog niet gezien bij vogels, zoogdieren of andere gewervelde dieren. Ook vreemd is dat de melanosomen niet gestructureerd liggen zoals bij vogels. En dat de uitzonderlijke kleurfabriekjes niet voor uitbundige special effects zorgen. Het vogelbekdier moet het doen met misschien wel de saaiste kleur van allemaal: de vacht is bruin.
Melanosomen kunnen twee typen kleurstoffen aanmaken. Eumelanine geeft bruine, grijze en zwarte tinten, pheomelanine zorgt voor rood, geel en oranje. Bij zoogdieren komen rode en oranje kleuren over het algemeen uit ronde melanosomen. Dat maakt het nog aparter dat de ronde melanosomen van vogelbekdieren zorgen voor een bruine vacht.
Excentrieke dieren
Het zou kunnen dat vogelbekdieren hun maffe holle melanosomen danken aan een vroege gezamenlijke voorouder van vogels en zoogdieren. Bij andere zoogdieren verdwenen de holle kleurfabrieken. Ook de mierenegels, die nog enigszins dicht bij de vogelbekdieren staan, raakten ze kwijt. In de toch al excentrieke lijn van de vogelbekdieren bleven de holle ronde melanosomen bestaan.
Bron: Biology Letters
Beeld: Nature Picture Library/Alamy