Dolfijnen sterven vaak in de netten van vissers. Het lukt om bruinvissen met geluiden weg te houden van visnetten in de Zwarte Zee.

Moet de gestrande Bultrug Timmy gered worden? Die vraag houdt Duitsland al een paar weken bezig, en trouwens ook Nederland en België. Intussen belandt zijn kleinere neefje, de bruinvis, regelmatig in visnetten waarna de dieren verdrinken. Bij een proef in de Zwarte Zee is het gelukt om de sterfte dankzij geluidssignalen met bijna driekwart te verminderen.

Lees ook:

• Verlichte visnetten verminderen bijvangst van schildpadden en haaien
• De bijvangst van trawlers: een op de zeven is bedreigde soort

Bruinvis als bijvangst

In de Zwarte Zee leeft een ondersoort van de bruinvis die, gezien zijn beperkte leefgebied, extra bedreigd is. Het is de kleinste dolfijnensoort van Europa (kleiner dan 1,5 meter). Naar schatting sterven jaarlijks meer dan tienduizend van deze dieren doordat ze verstrikt raken in visnetten die eigenlijk geplaatst zijn om tarbot te vangen, een platvis. Het is vermoedelijk een van de belangrijkste doodsoorzaken voor deze dolfijnen.

Onderzoekers van onder andere het Bulgaarse Institute of Oceanology wilden weten of het mogelijk is om de dieren met geluidssignalen weg te houden van visnetten. Ze voeren mee met tarbotvissers en testten drie verschillende geluidsapparaatjes waarna ze telden hoeveel dode dolfijnen er met de vangst naar boven kwamen.

Tussen 2019 en 2022 keken de onderzoekers twaalf keer mee wanneer de netten werden opgehaald. Nog eens 45 keer lieten de vissers zelf weten of er dolfijnen in de netten zaten. 29 keer waren er “pingers” aan het net bevestigd, 28 keer zijn de netten uitgezet zonder afschrikmiddel, ter vergelijking.

Dode dolfijnen

In meer dan 60 procent van de vissessies, 35 van de 57, trokken de vissers dode dolfijnen uit het water. In totaal lieten 189 dolfijnen het leven: 182 bruinvissen, twee gewone dolfijnen en vijf tuimelaars. Ook de gewone dolfijnen en tuimelaars uit de Zwarte Zee horen bij een regionale ondersoort, aangezien de Zwarte Zee alleen via de smalle doorgang bij Istanboel te bereiken is.

Van de drie onderzochte pingers zorgden er twee niet voor een significante vermindering van het aantal verdronken dolfijnen. Deze apparaatjes produceren hoge tonen van tien kilohertz en van zeventig kilohertz. Een derde pinger maakt geluiden met verschillende toonhoogten. De onderzoekers bevestigden dit apparaat zes keer aan een visnet, waarop het aantal gevangen dolfijnen 74 procent lager was dan bij een net zonder onderwatergeluid. 

De studie laat zien dat niet elk afschrikmiddel dat geluid maakt geschikt is om bijvangst van bruinvissen te voorkomen, benadrukken de onderzoekers. Waarschijnlijk is een pinger nodig die geluiden van verschillende toonhoogten uitzendt. Het kan ook een goed idee zijn, zo vervolgen de onderzoekers, om niet te vissen in gebieden waar veel dolfijnen leven. Maar daar moeten de vissers het dan wel mee eens zijn. 

Bronnen: Nature Conservation, EurekAlert!