Aan het rimpelige oppervlak is te zien dat Mercurius krimpt. Onderzoekers zeggen nu dat de planeet zelfs al meer is gekrompen dan gedacht.

Wetenschappers zijn het erover eens: Mercurius krimpt. Ze zijn er alleen nog niet over uit hoeveel de planeet is gekrompen. Volgens sommige berekeningen is de diameter sinds de geboorte met 4 kilometer afgenomen, terwijl andere schattingen uitkomen op wel 16 kilometer.

In het vakblad Geophysical Research Letters beweren wetenschappers nu niet het definitieve antwoord te hebben, maar opperen ze wel dat eerdere schattingen de krimp mogelijk met 10 tot 30 procent hebben onderschat.

Lees ook:

• Waarom is het op Venus warmer dan op Mercurius?
• Wat zouden we merken van een botsing tussen Mercurius en Venus?

Mercurius heeft rimpels

Mercurius is met een diameter van 4879 kilometer de kleinste planeet van ons zonnestelsel (ter vergelijking: de aarde heeft een diameter van 12.742 km). Net als de andere rotsplaneten ontstond Mercurius zo’n 4,5 miljard jaar geleden toen rotsen en asteroïden die rond de jonge zon draaiden op elkaar botsten en samenklonterden. Deze botsingen produceerden enorm veel warmte, die werd opgeslagen in het binnenste van de nieuwe planeet.

Sinds zijn geboorte raakt Mercurius die warmte langzaam kwijt. Doordat de binnenkant afkoelt, krimpt de planeet. Daardoor rimpelt het oppervlak van Mercurius en ontstaan er richels en steile hellingen, vergelijkbaar met een druif die door uitdroging krimpt en uiteindelijk verandert in een gerimpelde rozijn.

Vervaagde rimpels

Wetenschappers kijken naar deze ‘krimprimpels’ om te berekenen hoeveel Mercurius is gekrompen. Maar, zo stellen de onderzoekers nu, vulkaanuitbarstingen en voornamelijk meteorietinslagen kunnen die rimpels uitvagen of verbergen onder gruis. Na zo’n 4,5 miljard jaar is het daardoor lastig om alle rimpels te spotten die door de krimp zijn ontstaan.

De onderzoekers van de nieuwe studie hebben nu laten zien dat gebieden met veel kraters inderdaad minder zichtbare krimprimpels vertonen dan gebieden die relatief weinig zijn verstoord door meteorietinslagen. Hun analyse suggereert dat eerdere berekeningen de krimp van Mercurius daardoor mogelijk met 10 tot 30 procent hebben onderschat. Dat betekent dat de diameter van de planeet enkele kilometers meer is afgenomen dan tot nu toe werd gedacht.

Nieuwe ruimtesonde

Maar zelfs met deze correctie wordt de krimp mogelijk nog steeds onderschat, zeggen de onderzoekers. De huidige gegevens over het oppervlak van Mercurius zijn afkomstig van NASA’s MESSENGER-missie, die in 2015 eindigde. In november van dit jaar arriveert BepiColombo bij Mercurius. De Japans-Europese ruimtesonde zal het oppervlak van de planeet met een hogere resolutie in kaart brengen. Mogelijk worden daardoor nog meer krimprimpels zichtbaar en kunnen de schattingen van de totale krimp verder worden verfijnd.

Wetenschappers willen graag weten hoeveel Mercurius is gekrompen omdat ze met die informatie meer kunnen leren over de binnenkant en het ontstaan van de planeet.

Bronnen: Geophysical Research Letters, American Geophysical Union via EurekAlert!