Een nieuwe studie laat voor het eerst zien dat het lied van een bultrug een vast patroon volgt, dat gelinkt is aan zijn duikcyclus.

Voor mannelijke bultruggen is zingen een serieuze zaak. Ze zingen complexe liederen die tot wel zestien uur kunnen duren en onder water kilometers verderop te horen zijn. Dit muzikale spektakel speelt ook een centrale rol tijdens het paarseizoen: de mannetjes willen met hun klanken de vrouwtjes imponeren. 

Hoewel we veel weten over hoe zulke liederen klinken, valt er nog genoeg te ontdekken over walvisgezang. Zo laat nieuw onderzoek van Julia Zeh van de Syracuse University in New York zien dat er een link bestaat tussen de structuur van een walvislied en zijn bewegingen door het water. Het onderzoek is gepubliceerd in Current Biology.

Lees ook:

• Onderzoekers vinden ’s werelds grootste walviskerkhof – en het is al 5,3 miljoen jaar oud
• Groenlandse walvissen worden ouder dan elk ander zoogdier – wat is hun geheim?

Zuignap op bultrug

De studie van Zeh vond plaats voor de kust van het eiland Maui in Hawaï. Zij en haar team tagden tussen 2018 en 2024 zestien verschillende bultruggen met zuignappen, die zowel geluid als beweging konden registreren. Om de zuignap op een walvis te krijgen, zaten de onderzoekers op een bootje, vanaf waar ze met een lange stok de zuignap op de walvis plaatsten. De laatste jaren van het onderzoek maakten ze ook gebruik van drones. 

Eenmaal vastgezogen, namen de zuignappen de geluiden en bewegingen op, waarna ze vanzelf hun zuigende werking verloren en de onderzoekers ze uit het water konden vissen. De data konden ze vervolgens downloaden. De informatie van zestien bultruggen schetst volgens de onderzoekers een redelijk representatief beeld voor de algehele voortplantende populatie in Hawaï. 

Geen toeval 

Het team verbaasde zich erover dat sommige walvissen tot zestien uur non-stop zongen. Nog opvallender was de vondst dat bepaalde thema’s en zangstructuren consistent overeenkwamen met specifieke onderdelen van hun duik. 

Uit eerder onderzoek is al gebleken dat een walvis de neiging heeft bepaalde thema’s te zingen als hij aan de oppervlakte komt, maar het is voor het eerst dat een hele symfonie aan een volledige duikcyclus kan worden gekoppeld. 

Dat er zo’n duidelijke link bestaat tussen hun liederen en de diepte waarop ze zich bevinden, wijst erop dat dit geen toeval kan zijn, aldus de onderzoekers.

Zo klinkt de walvissenzang:

Variabel gezang 

Zeh vermoedt dat het gezang van de walvis door verschillende factoren wordt beïnvloedt. Als hij zich op een relatief constante diepte bevindt, klinkt hij anders dan wanneer hij zich op een andere plek in de waterkolom bevindt. 

Op grote diepte speelt seksuele selectie een belangrijke rol – daar doet hij het meest zijn best om op te vallen bij de vrouwtjes – terwijl hij op andere momenten tijdens de duik ook aan zijn zuurstofmanagement en drijfvermogen moet denken. Door deze fysiologische beperkingen laat hij mogelijk minder variabiliteit in zijn zangthema’s horen. 

Praktische toepassing

Deze vondst heeft ook een praktische toepassing. Walvissen worden nu al getrackt door middel van akoestische monitoring. Dit aanvullende onderzoek kan helpen bepalen op welke diepte de walvis zich bevindt op basis van een geluidsopname. 

Die informatie is weer nuttig voor wetenschappers bij het bepalen van een referentiepunt (baseline) voor normaal bultruggengedrag. Als dat eenmaal is vastgesteld, kan ook eenvoudiger bijgehouden worden of een walvis gestoord wordt door menselijke activiteiten, zoals bootverkeer en andere geluiden in de oceaan. 

Fysiologische beperkingen 

Of de uitkomsten van dit onderzoek ook gelden voor de populaties bultruggen buiten Hawaï is niet bekend. Zeh verwacht wel dat alle populaties met grofweg dezelfde fysiologische beperkingen te maken hebben, zoals het managen van hun zuurstofgehalte.

Maar of het effect van die beperkingen ook hetzelfde betekent voor hun lied is niet duidelijk, omdat de populaties op de twee halfronden een andere manier van zingen hebben ontwikkeld. Om eventuele effectverschillen in kaart te brengen, zou je de walvissen op broedplaatsen over heel de wereld moeten taggen. 

“Een project als dit, waarin we akoestiek combineren met bewegingsdata, gaf me de handvatten om uitdagende vragen te stellen over walvisgedrag”, vertelt Zeh over haar onderzoek. “Het bood me de mogelijkheid om een bekend fenomeen als walvisgezang met een creatieve bril te bekijken.”

Bronnen: EurekAlert!, Current Biology

Hoofdbeeld: Ben Phillips