Wolven vangen een prooi en raven weten precies waar die kans het grootst is, om zo ook een graantje te kunnen meepikken.

Zie je een raaf, dan volgt onheil, hoor je vaak. In diverse culturen staat hij bekend als de brenger van dood, als lijkenpikker of als profiteur.

De meeste verhalen kun je met een korrel zout nemen, maar dat de vogels rasechte aaseters zijn, klopt wel. Ze wachten namelijk geduldig tot een wolf zijn maaltje op heeft om vervolgens zelf aan ‘tafel’ te gaan.

Om deze reden dachten wetenschappers dan ook dat raven de wolven schaduwen om er als de kippen bij te zijn zodra die een prooi pakken. Maar uit nieuw onderzoek, gepubliceerd in Science, blijkt nu dat raven vooral hun geheugen gebruiken; ze onthouden gewoonweg waar de kans op een maaltijd het grootst is.

Lees ook:

• Primeur: bewustzijn in kraaienbrein gemeten
• Stadse kraaien hebben een hoger cholesterol
• Raven onthouden het wanneer ze in de maling zijn genomen

Raven vangen

Het team van biologen van onder meer het Max Planck Institute of Animal Behavior volgde in totaal 20 wolven en 69 raven in het Yellostone National Park. De wolven hadden al GPS-trackers; al sinds de herintroductie van de soort in dit natuurpark in de jaren negentig wordt de populatie gemonitord.

De raven moesten wel nog worden gevangen en getagd. Dat bleek een flinke uitdaging, want de dieren zijn uiterst intelligent. Elke verandering in de omgeving valt ze op en is reden tot wantrouwen. De vallen moesten dus perfect gecamoufleerd worden, bijvoorbeeld door ze te verstoppen onder wat afval bij een verlaten kampplek.

Ruimtelijk geheugen

Vervolgens analyseerden de onderzoekers 2,5 jaar aan tracking-gegevens. Wat bleek? In de gehele periode kwam het maar één keer voor dat een raaf een wolf meer dan een kilometer lang volgde.

Veel vaker bezochten de raven specifieke gebieden: plekken waar wolven vaak hun prooi opjagen en doden. De vogels bleken deze locaties dus te kunnen leren én te onthouden.

Sommige raven vlogen zelfs tot 155 kilometer op een enkele dag – in een nagenoeg rechte lijn – naar de plek waar de wolven graag hun prooien vangen. Zij wisten dat ze dáár moesten zijn. Dit wijst erop dat ze een soort ruimtelijk geheugen bezitten voor deze kill sites.

Flexibele raven

De raven weten natuurlijk niet wanneer er precies wordt gedood, maar dus wel waar. Zodra ze daar eenmaal zijn, kunnen ze de wolven wel gaan volgen of in ieder geval nauwlettend in de gaten houden. Zo kunnen ze er inderdaad snel bij zijn voor hun ‘tafeltje-dek-je’.

Het vermogen tot onthouden maakt de vogels ook flexibeler. Ze zijn dan namelijk niet afhankelijk van één specifieke roedel wolven, maar kunnen schakelen tussen verschillende jachtgebieden.

Cognitieve capaciteiten

“Deze mooie resultaten zijn voor mij niet verrassend,” vertelt cognitief neurobioloog Johan Bolhuis van de Universiteit Utrecht. “Het bevestigt wat we al langer weten: dat bepaalde kraaiachtigen, inclusief raven, cognitieve capaciteiten hebben die zeer goed ontwikkeld zijn. Denk aan werktuiggebruik en bepaalde vormen van inzicht die vergelijkbaar zijn met die van mensapen.”

Ook gedragsecoloog Lysanne Snijders van de Universiteit Wageningen is blij met de nieuwe studie. “Over de relatie tussen raaf en wolf bestaan veel observaties en anekdotes, maar kwantitatief onderzoek naar het fenomeen is zeldzaam. Knap hoe ze hier succesvol raven konden volgen met trackers en die gegevens vervolgens konden combineren met de bewegingen van wolven.”

‘Vliegende apen’

Ook Snijders is niet verbaasd over het ruimtelijke geheugen dat raven hier tonen. “We weten natuurlijk al heel goed dat deze vogels ontzettend slim zijn. Ze worden niet voor niets ‘vliegende apen’ genoemd. Maar dit soort cognitieve vaardigheden kunnen aantonen is wel heel bijzonder, zeker in het wild.”

Wel heeft ze wat kanttekeningen bij het onderzoek. “Volledig sluitend bewijs voor een ruimtelijk geheugen bij raven is hier niet geleverd. Zo zitten er (logischerwijs) wat gaten in de data (zoals dat het maximale GPS-interval slechts 30 minuten was). En ik mis nog alternatieve verklaringen. Raven verstoppen bijvoorbeeld vaak stukjes voedsel in de buurt van kill sites en komen dan regelmatig terug om hiervan te eten. Dat kan ook een reden zijn om naar deze gebieden te komen.”

Raven in Nederland

Om hier uitsluitsel over te geven zal meer onderzoek nodig zijn, aldus Snijders. “En er zijn nog meer vragen, zoals: wat is de rol van de prooidieren? Zouden raven die ook kunnen volgen? En werken raven ook samen in hun zoektocht naar eten? Ik kijk uit naar vervolgstudies.”

Zelf doet Snijders momenteel een vergelijkbaar onderzoek naar raven in Nederland. “We volgen jonge, met trackers uitgeruste raven om meer over hun ruimtelijke gedrag, hun voedselbronnen en hun relatie met ‘onze’ wolven te weten te komen. Ik ben heel benieuwd naar wat we gaan vinden!”

Bronnen: Science, Max Planck Institute of Animal Behavior via EurekAlert!, University of Washington via EurekAlert!

Beeld: Jim Peaco/NPS Photo