De wereldwijde voedselproductie is de grootste veroorzaker van ontbossing. Een nieuwe Zweedse studie brengt in kaart welke gewassen en producten de meeste impact hebben.
Maïs, rijst en cassave leiden tot meer ontbossing dan grote exportgewassen als cacao, koffie en rubber. Dat is de verrassende conclusie van onderzoekers aan de Zweedse Technische Universiteit Chalmers. Zij ontwikkelden een statistisch model (DeDuCE) dat de wereldwijde ontbossing in kaart brengt. Tussen 2001 en 2022 is 122 miljoen hectare bos verloren gegaan om plaats te maken voor agricultuur. Meer dan tachtig procent van de ontbossing vond plaats in de tropen.
Lees ook:
- De oerbossen van Zweden slaan bijzonder veel koolstof op – toch worden ze gekapt
- De eerste beelden van Biomass: Europese satelliet legt regenwouden ‘op de weegschaal’
Voedselproductie en ontbossing
Het is allang geen geheim meer dat er bossen moeten wijken om de huidige voedselproductie aan te kunnen. Bomen worden massaal gekapt zodat er vee kan grazen of gewassen geplant kunnen worden.
Hoeveel procent van het bosverlies direct is toe te schrijven aan de voedselproductie is niet volledig duidelijk – verschillende wetenschappers maken andere berekeningen. Maar ze trekken allemaal dezelfde conclusie: het creëren van voedsel is de belangrijkste oorzaak van ontbossing. Dit was ook de conclusie van de onderzoekers Chandrakant Singh en Martin Persson van de Technische Universiteit Chalmers.
Zij verwerkten in hun model DeDuCE de gegevens van 179 landen en 184 grondstoffen, uit de periode 2001-2022. Singh: “In onze studie hebben we uitgebreide satellietgegevens over landgebruik gecombineerd met landbouwstatistieken, waardoor we het meest complete en nauwkeurige beeld tot nu toe hebben gekregen van de oorzaken van ontbossing wereldwijd.”
Rundvlees grootste boosdoener
Uit hun onderzoek kwamen een paar niet-verrassende conclusies rollen. De productie van rundvlees, sojabonen en palmolie veroorzaakt zoals verwacht veruit de meeste ontbossing (zie ook de lijst met percentages onderaan het artikel).
Maar wat de onderzoekers niet hadden verwacht, was dat gewassen als maïs, rijst en cassave meer ontbossing tot gevolg hebben dan cacao, koffie en rubber. Zulke basisproducten worden over heel de wereld geproduceerd, wat betekent dat de ontbossing zich niet concentreert in specifieke regio’s. Dit is bijvoorbeeld wel het geval voor sojabonen en palmolie, waarvoor vooral bossen in Zuidoost-Azië en Zuid-Amerika moeten wijken.
Persson: “Het debat over ontbossing draait vaak om de import van grondstoffen (zoals koffie, red.) door rijke landen. Daar moeten we ook absoluut iets aan doen. Maar we moeten niet vergeten dat een groot deel van de ontbossing wordt veroorzaakt door de landbouwproductie voor de lokale markt. Dus als we ontbossing echt willen tegengaan, moeten we ook actie ondernemen in de producerende landen.”
Hulp bij nieuwe wetgeving
Eind 2026 gaan er in de Europese Unie nieuwe regels gelden voor de productie en import van bepaalde grondstoffen, de zogeheten EU Regulation on Deforestation-Free Products (EUDR). Dit houdt in dat producten alleen de markt mogen betreden als ze niet bijdragen aan de ontbossing en legaal geproduceerd zijn. De onderzoekers hopen dat hun model producenten meer inzage biedt om aan deze nieuwe regels te voldoen.
“Onze data laten zien waar de risico’s zitten en waar initiatieven het meest nodig zijn. Ons doel is dat het model onderzoekers, beleidsmakers, bedrijven en het maatschappelijk middenveld met elkaar verbindt”, aldus Singh.
In de toekomst hopen Singh en Persson naast voedsel ook andere grondstoffen aan het model toe te voegen. “Een voorbeeld is de mijnbouw- en energiesector, die zowel indirect als direct bijdraagt aan de ontbossing. Door onze analyse uit te breiden, kunnen we een completer beeld schetsen van welke economische activiteiten de wereldwijde bossen onder druk zetten”, zegt Singh.
Grondstoffen die wereldwijde ontbossing veroorzaken
Uit het onderzoek van Singh en Persson bleek dat onderstaande producten de meeste druk leggen op de wereldwijde bossen:
- Rundvlees (40 procent)
- Palmolie (9 procent)
- Sojabonen (5 procent)
- Maïs (4 procent)
- Rijst (4 procent)
- Cassave (4 procent)
- Cacao (2 procent)
- Koffie (1 procent)
- Rubber (1 procent)
Landen waar procentueel gezien de meeste ontbossing plaatsvindt
In onderstaande landen vindt volgens het model de meeste ontbossing plaats:
- Brazilië (32 procent)
- Indonesië (9 procent)
- China (6 procent)
- Democratische Republiek Congo (6 procent)
- Verenigde Staten (5 procent)
- Ivoorkust (3 procent)
Bronnen: Nature Food, EurekAlert!
Beeld: Tom Fisk/Pexels