Je hoort vaak dat chimpansees veel sterker zijn dan mensen. Maar het verschil is helemaal niet zo groot, zo schrijft onze columnist Ronald Veldhuizen.

Voor een chimpansee kun je maar beter oppassen. De bekende mensaaponderzoeker Jane Goodall zei eens in een interview met NPR dat ze een chimpansee had ontmoet, Frodo, die “wel tien keer sterker” dan zijzelf was. Want, vervolgde ze, “er wordt gezegd dat chimpansees vier tot vijf keer sterker zijn dan een volwassen man.”

Recent schreef de BBC bij een documentairereeks over groepsruzies onder chimps dat de dieren makkelijk mensen aftroeven qua spierkracht. En in de docureeks Chimp Crazy spreekt een expert van “ongelofelijke kracht” als hij praat over de doorgedraaide huisdierchimp Travis.

Dat klinkt toch verdacht veel alsof chimpansees bijna bovennatuurlijke krachten bezitten. Ik snap het wel: een chimpansee verdient ontzag en daar horen bijzondere eigenschappen bij, die ze ook heus hebben. Plus, het herinnert ons aan de oorsprong waaruit ook wij mensen zijn gekneed. Zoiets moois check je toch niet kapot?

Meer columns van Ronald Veldhuizen:

• Trend: citroenwater drinken voor een platte buik. Werkt dat?
• Waarom zagen mannen er vroeger al op hun dertigste oud uit?

Supersterk of gewoon sterk?

Sorry: dat gaan we wél doen. Er blijkt dan ook een boel mis met die zogenaamd legendarische superkracht. Het verhaal is te herleiden tot een spraakmakend experiment in New York van de Amerikaan John Bauman. Die vond een aantal chimpansees in de dierentuin bereid om aan een krachtmeter te trekken, net als een groepje professioneel sporters. En één chimp trok met een kracht van 571 kilo. Een eerlijke onderzoeker zou die ene topmeting vergelijken met die van de beste sporter, maar Bauman had andere ideeën: liever zette hij dat record naast de gemiddelde krachtmetingen van de menselijke sporters. Zo kwam hij tot de conclusie dat chimpansees vijf keer sterker zijn dan mensen.

Maar in de jaren daarna herhaalden andere onderzoekers de experimenten met eerlijkere statistiek. Wat ze ook probeerden, chimpansees bleken heel vaak gewoon ongeveer even hard te kunnen trekken als mensen.

Chimpansees zijn wel iets kleiner van formaat dan de meeste mensen, en zeker topsporters. Dus als je daarmee rekening houdt, is hun trekkracht per kilo spier toch wel iets meer dan een kilo mensenspier, berekende bioloog Matthew C. O’Neill van Arizona University onlangs. Hij deed ook spiervezelmetingen met een verrassende conclusie: de relatieve spierkracht is bij chimps vooral explosief. Mensen kunnen spierspanning langer vasthouden. Een chimp trekt dus makkelijk je arm uit de kom, maar ga je armpje drukken dan wint een mens het misschien wel.

Nou ja, supersterk of ‘gewoon’ sterk: ik was niet van plan om ooit met een chimpansee te gaan knokken. Uit ontzag? Ik denk het. Maar het punt is natuurlijk: ontzag heeft geen sterke verhalen nodig. Daar is de chimpansee al bijzonder genoeg voor.

Deze column staat ook in KIJK editie 3 van 2026.

Beeld: Andyworks/Getty Images