Een rotsachtige planeet in de bewoonbare zone rond zijn ster blijkt een atmosfeer te hebben. Het is de eerste keer dat wetenschappers dat kunnen aantonen. Wat betekent dit voor de zoektocht naar buitenaards leven?
Zonder atmosfeer zou het leven op aarde niet kunnen bestaan. De kans is dus groot dat eventueel buitenaards leven zich ook op een planeet met een atmosfeer bevindt. Het is daarom spannend dat astronomen nu voor het eerst hebben aangetoond dat een rotsachtige planeet in de bewoonbare zone rond zijn ster een atmosfeer heeft. Dat laten ze weten in het vakblad Science.
Lees ook:
- Astronomen claimen ‘sterkste aanwijzingen’ voor buitenaards leven tot nu toe
- Exoplaneet met bizarre atmosfeer ontdekt: astronomen staan voor een raadsel
Vloeibaar water
De planeet, LHS 1140 b, bevindt zich op 48 lichtjaar van de aarde. Hij draait rond een rode dwerg, een kleine en relatief koele ster. De rotsachtige wereld begeeft zich in de bewoonbare zone van die ster, oftewel het gebied waar de temperatuur het toelaat dat planeten vloeibaar water op hun oppervlak hebben zonder dat het verdampt of bevriest. Of hij ook daadwerkelijk water heeft, is nog niet bekend.
Astronomen hebben al duizenden exoplaneten ontdekt, waaronder een paar rotsachtige werelden in de bewoonbare zone van hun sterren, maar het blijkt lastig om duidelijk vast te stellen of die planeten een atmosfeer hebben. Voor LHS 1140 b is dat nu wel gelukt.
3 miljard jaar
De onderzoekers hebben een theoretisch model ontwikkeld dat voorspelde dat LHS 1140 b een atmosfeer heeft met helium dat langzaam naar de ruimte ontsnapt. Om die voorspelling te testen, gebruikten ze de Warm Infrared Echelle Spectrograaf van het Magellan-observatorium in Chili. Daarmee zagen ze LHS 1140 b en een andere planeet in dezelfde nacht voor hun ster langs bewegen. Uit die observaties blijkt dat LHS 1140 b inderdaad een atmosfeer heeft waaruit helium ontsnapt, precies zoals voorspeld. Zijn broertje, LHS 1140 c, bevindt zich dichter bij de ster en de wetenschappers konden geen bewijs vinden dat hij een atmosfeer heeft.
Volgens de onderzoekers bestaat de atmosfeer van LHS 1140 b waarschijnlijk al meer dan 3 miljard jaar. Ze willen nu de volledige samenstelling gaan achterhalen en uiteindelijk ook vaststellen of de planeet oceanen heeft of andere eigenschappen die worden geassocieerd met leefbaarheid. Het team gaat het theoretische model ook gebruiken om vergelijkbare exoplaneten te zoeken.
‘Spannend’
Tim Lichtenberg, planeetwetenschapper aan de Rijksuniversiteit Groningen, vindt het een spannende ontdekking. Maar hij verwacht niet dat LHS 1140 b bewoonbaar is. De planeet lijkt namelijk maar weinig op de aarde. Zo heeft hij bijvoorbeeld vijf keer zoveel massa en is het klimaat er vanwege de heliumrijke atmosfeer compleet anders. Hij vindt het wel interessant dat de atmosfeer mogelijk voornamelijk uit helium bestaat, want dat komt in ons zonnestelsel niet voor.
Wat de studie volgens Lichtenberg vooral spannend maakt, is het bewijs dat rotsachtige planeten in de bewoonbare zone rond rode dwergen een atmosfeer kunnen hebben. Hierover is lange tijd gediscussieerd. Rode dwergen zijn relatief actief en zenden veel uv-straling uit. Sommige wetenschappers beweerden daarom dat een eventuele atmosfeer altijd ‘weggeblazen’ zou worden. Maar dat is dus niet per se het geval.
Omdat rode dwergen verreweg het meest voorkomende type ster in het heelal zijn, vind je daar ook de meeste exoplaneten. Het feit dat die werelden een atmosfeer kunnen hebben, betekent dus dat er veel potentiële planeten zijn waar leven zou kunnen zijn.