De X-59 QueSST moet met zo min mogelijk kabaal de geluidsbarrière doorbreken. Vorige week vloog het toestel voor de eerste keer supersoon.

Vliegtuigen die sneller dan het geluid reizen zijn absoluut niet nieuw. In 1947 doorbrak de Amerikaanse piloot Chuck Yeager in zijn Bell X-1 als eerste officieel de geluidsbarrière. Sindsdien zijn er tientallen toestellen gebouwd die minstens net zo snel kunnen.

In 1969 maakte de Concorde bijvoorbeeld haar eerste vlucht. Dat was een supersonisch passagiersvliegtuig waarmee je met een topsnelheid van mach 2 (een kleine 2500 kilometer per uur) in minder dan drie uur van Londen naar New York kon vliegen.

Maar supersonische passagiersvliegtuigen zijn nooit een succes geworden. Dat kwam deels door hun hoge onderhoudskosten, maar ook vanwege de supersonische knal die ontstaat wanneer je door de geluidsbarrière gaat. Die kan zelfs de ramen in dorpen en steden aan gruzelementen rammelen.

Toch bleef de droom van een ‘sneller-dan-het-geluid-lijnvliegtuig’ leven. Daarom lopen er meerdere projecten die een oplossing voor de boom proberen te vinden. Een van de meest veelbelovende vliegtuigen is de X-59 QueSST. De afkorting staat voor Quiet SuperSonic Transport en het experimentele toestel van de NASA en Lockheed Martin moet leiden tot een stiller supersonisch vliegtuig.

Lees ook:

• Dit vliegtuig moet het snelste ter wereld worden
• NASA’s stille supersonische vliegtuig X-59 QueSST maakt eerste testvlucht

Mach 1,1

Vrijdag 5 juni vloog de X-59 voor het eerst sneller dan het geluid. NASA-testpiloot Jim “Clue” Less steeg op van en landde op de Edwards Air Force Base in Californië. Tijdens de 81 minuten durende vlucht klom hij naar een hoogte van 13.228 meter en bereikte een snelheid van 1147 kilometer per uur. Dat is op die hoogte bijna gelijk aan mach 1,1 – oftewel 1,1 keer de geluidssnelheid. (De snelheid van het geluid is op grote hoogte iets lager, want geluidsgolven bewegen langzamer in koude lucht. Op kamertemperatuur is mach 1 ongeveer 1225 kilometer per uur.)

Of de X-59 daadwerkelijk veel stiller de geluidsbarrière doorbrak, is nog niet duidelijk. Het experimentele vliegtuig werd gevolgd en in de gaten gehouden door een F-15, maar de luide supersonische knallen van de F-15 zelf overstemden elk geluid dat de X-59 maakte. De testvlucht stond dan ook nog niet in het teken van de supersonische knal. Hij was vooral bedoeld om aan te tonen dat het toestel überhaupt sneller dan het geluid kan vliegen.

Testen van de supersonische knal

In de komende dagen verwacht de NASA dat het vliegtuig een vlucht onder ‘missieomstandigheden’ gaat maken. Dat houdt in dat het op een hoogte van ongeveer 16.764 meter een kruissnelheid van mach 1,4 (1488 kilometer per uur) zal bereiken. De X-59 zal uiteindelijk op deze hoogte en snelheid boven bewoonde gebieden in de Verenigde Staten vliegen, zodat de NASA data kan verzamelen over hoe mensen de stillere supersonische knal ervaren.

De NASA hoopt daarmee te bewijzen dat het mogelijk is om op een relatief stille manier supersonisch te vliegen. De technologie en inzichten van de experimentele X-59 kunnen Amerikaanse vliegtuigbouwers vervolgens gebruiken om stille supersonische passagiersvliegtuigen te ontwikkelen.

Bekijk hieronder een filmpje van de X-59 die voor het eerst supersonisch vliegt.

Bron: NASA

Beeld: NASA/Lori Losey