Opmerkelijk genoeg zijn mensen de enige primaten met een kin. We weten nu misschien eindelijk waarom.
Mensen zijn de enige primaten met een kin, zelfs chimpansees hebben er geen. Ook uitgestorven en nauwverwante mensachtigen, zoals neanderthalers, hadden geen kin. Wetenschappers vragen zich daarom al lang af waarom de moderne mens – Homo sapiens – dit unieke gezichtskenmerk wel heeft. Vier antropologen komen nu met een mogelijke verklaring. Ze publiceerden hun theorie in het wetenschappelijke tijdschrift PLOS One.
Lees ook:
- Waarom kunnen mensen zelf geen vitamine C maken – en veel andere dieren wel?
- De anus had mogelijk ooit een heel andere functie: sperma afgeven
Heeft de kin een functie?
De kin is het deel van de onderkaak dat een beetje naar voren uitsteekt. Waarom mensen er een hebben is nog altijd een mysterie. Wetenschappers hebben wel theorieën. Tijdens het kauwen komt er bijvoorbeeld veel spanning op de kaak te staan en de kin zou voorkomen dat de kaak te veel buigt of vervormt. Volgens een andere theorie helpt de uitstekende kaak bij het praten of uiten van emoties. Het zou ook kunnen dat vroege Homo sapiens iemand met een kin simpelweg aantrekkelijker vonden. Al deze ideeën gaan ervan uit dat de kin is ontstaan door natuurlijke selectie, omdat het hebben ervan een voordeel gaf.
Maar voor geen van bovenstaande hypothesen is overtuigend bewijs gevonden. Sommige wetenschappers vragen zich daarom af of de kin überhaupt wel een functie heeft. Zij zeggen dat de uitstekende kaak misschien een bijproduct is van andere veranderingen die de schedel en kaak doormaakten.
De onderzoekers van deze nieuwe studie kwamen met nóg een mogelijk optie. Zij vroegen zich af of de kin misschien het resultaat is van genetische drift – wat simpel gezegd betekent dat het door toevallige genetische veranderingen was ontstaan, dus zonder enige reden.
Geen natuurlijke selectie
Om dit te onderzoeken, analyseerden ze 532 schedels van mensen en moderne mensapen, waaronder die van chimpansees, bonobo’s en gorilla’s. Ze maten steeds de afstand tussen 46 anatomische oriëntatiepunten op het hoofd en de kaak – waarvan negen in de kinregio.
Ze gebruikten die gegevens om de meest waarschijnlijke schedel- en kaakvorm van de voorouders van de moderne mensapen te berekenen. Ze kregen daarmee een beeld van hoe de schedel en kaak in de loop van de evolutie zijn veranderd.
Met behulp van een statistisch model konden ze vervolgens aantonen dat de meeste kin-gerelateerde eigenschappen niet (direct) zijn gevormd door natuurlijke selectie. De onderzoekers gaan er daarom van uit dat de kin waarschijnlijk niet vanwege een specifieke reden is ontstaan.
“Er bestaat een neiging om aan te nemen dat elk kenmerk dat aanzienlijk verschilt tussen soorten, door natuurlijke selectie voor een specifiek doel is gevormd, maar deze ‘doelgerichte’ kijk op evolutie is onjuist”, zegt onderzoeker Noreen von Cramon-Taubadel tegen New Scientist. “Evolutie is vaak rommeliger en minder doelgericht dan mensen verwachten.”
De kin is een bijproduct
Helemaal willekeurig was het ontstaan van de kin waarschijnlijk ook niet, schrijven de onderzoekers. Uit hun analyse zou blijken dat de meeste kin-gerelateerde kenmerken zijn gevormd doordat andere delen van de schedel en kaak in de loop van de evolutie zijn veranderd.
Toen onze voorouders steeds rechterop gingen lopen, veranderde hun schedel. Het gezicht kwam bijvoorbeeld onder de hersenschedel te liggen in plaats van dat het naar voren uitstak, zoals bij chimpansees het geval is. Tegelijkertijd veranderde het dieet en waren grote voortanden en krachtige kauwspieren minder nodig, waardoor het onderste deel van het gezicht en de kaak kleiner werden. Na verloop van tijd trokken de bovenkaakbeenderen zich terug, waardoor de onderkaak een beetje uitstak – en zo ontstond de kin.
Bronnen: PLOS One, New Scientist
Openingsbeeld: Morsa Images/Getty Images