Koboldhaaien zijn enorm zeldzaam. Wetenschappers hadden ze nog nooit in hun eigen leefgebied gezien. Nieuwe beelden brengen daar nu verandering in.

Het zou je maar overkomen. Je leeft diep in de oceaan en weet contact met mensen zoveel mogelijk te vermijden, en toch sta je bekend als een van de lelijkste haaiensoorten ter wereld. Alsof dat niet genoeg is, word je ook nog vernoemd naar een kwaadaardig en lelijk mythologisch wezen. Het overkwam de koboldhaai.

Koboldhaaien (Mitsukurina owstoni) zijn zo’n 3 tot 4 meter lang en zwemmen meestal dicht bij de oceaanbodem. Ze zijn grijsachtig roze doordat hun bloedvaten zichtbaar zijn door hun deels doorschijnende huid. Ze hebben kleine ogen en zien er veel minder gespierd en gestroomlijnd uit dan veel andere haaien. Maar het opmerkelijkst is toch wel hun enorm lange snuit. Hierin zitten elektroreceptoren waarmee ze zwakke elektrische velden kunnen detecteren die worden geproduceerd door nabije prooidieren. Ook bijzonder: die prooien kunnen ze vervolgens grijpen door hun kaken razendsnel naar voren te schieten. Kortom: ze zien er inderdaad nogal vreemd uit.

Lees ook:

• Groenlandse haaien leven 400 jaar – waarom krijgen ze nauwelijks kanker?
• De mensheid heeft slechts 0,001 procent van de diepzeebodem gezien

Vissers

Waarnemingen van koboldhaaien zijn enorm zeldzaam. Ze leven in diepe delen van de oceaan, waardoor je ze niet vaak tegenkomt. De enige beelden van deze haaien zijn gemaakt nadat ze in netten van vissers terecht zijn gekomen. Dit overleven ze meestal niet.

Wetenschappers hadden koboldhaaien nog nooit in hun natuurlijke leefomgeving gezien, maar daar is nu verandering in gekomen. In een wetenschappelijk artikel in het vakblad Journal of Fish Biology beschrijven onderzoekers twee video’s van levende koboldhaaien in de diepzee.

Video’s

De eerste video (zie hieronder) was al gemaakt in 2019. Een op afstand bestuurbaar onderwatervaartuig schoot de beelden tijdens het verkennen van de Stille Oceaan rond het eiland Jarvis. Het vaartuig schoot honderden uren aan beeldmateriaal, waarvan op slechts 20 seconden een koboldhaai te zien was. De haai werd pas recent ontdekt toen wetenschappers de beelden analyseerden. De roofvis zwom op 1237 meter diepte.

De tweede video komt uit 2024 en werd gemaakt tijdens een expeditie in de Tongatrog in de Stille Oceaan. De haai zwom op 1997 meter diepte; dat is zo’n 700 meter dieper dan wetenschappers dachten dat koboldhaaien leefden. Daarmee is de soort voor zover bekend de diepst levende markeelhaai, een orde van haaien waarbinnen bijvoorbeeld ook de witte haai en reuzenbekhaai vallen.

Deze twee waarnemingen bewijzen niet alleen dat koboldhaaien in dieper water zwemmen dan gedacht, maar ook dat ze leven in het midden van de Stille Oceaan. Voorheen was de koboldhaai alleen bekend uit smalle regio’s voor de kust van het westen van de Verenigde Staten, Australië en Japan in de Stille Oceaan, en uit kleine gebieden in de Atlantische en Indische Oceaan.

De onderzoekers benadrukken dat ontdekkingen zoals deze laten zien hoeveel er nog te ontdekken valt in de diepe oceaan.

Bronnen: Journal of Fish Biology, University of Hawaii at Manoa via Phys.org, NautilusLive